02 lutego 2026

Jak dobrać plecak do szkoły, aby wspierać prawidłową postawę i rozwój dziecka?

Fizjoterapeutka pediatryczna
4 min.
Pierwszy dzień szkoły – nowi znajomi, nowe zeszyty, kolorowe piórniki, świeże kredki... i ten najważniejszy atrybut każdego ucznia: plecak. To właśnie on będzie z dzieckiem każdego dnia w szkole przez kilka godzin. Może wspierać prawidłowy rozwój postawy, ale źle dobrany może stać się źródłem przeciążeń, bólów pleców, a nawet sporych wad kręgosłupa. Rodzice często wybierają plecak oczami – kierując się kolorem, modnym nadrukiem czy bohaterem z bajki. Tymczasem to, co naprawdę się liczy, to ergonomia i dopasowanie go do dziecka. Zanim jednak zdecydujesz się na konkretny model, warto przyjrzeć się kilku kluczowym kwestiom.
Jak dobrać plecak do szkoły, aby wspierać prawidłową postawę i rozwój dziecka?

Spis treści

  1. Dobór plecaka do szkoły – czemu jest ważny?
  2. Co się dzieje w ciele dziecka z niewłaściwym plecakiem?
  3. Jak dobrać plecak do szkoły? 7 kluczowych zasad
  4. Jak prawidłowo nosić plecak?
  5. Tornister czy plecak na kółkach – na co się zdecydować?
  6. Na co należy uważać przy wyborze plecaka?
  7. Jak dobrać plecak do szkoły? Podsumowanie

 

Dobór plecaka do szkoły – czemu jest ważny?

Kręgosłup dziecka w wieku szkolnym nadal się kształtuje. Jest elastyczny i podatny na deformacje. Jeśli dziecko codziennie dźwiga źle dobrany plecak, z czasem może pojawić się:

  • garbienie i pogłębiona kifoza piersiowa;
  • bóle szyi, barków i lędźwi;
  • nierównomierne obciążenie bioder i kolan;
  • większe ryzyko wad postawy w wieku nastoletnim i dorosłym.
     

Według badań, ciężar plecaka nie powinien przekraczać 10-15% masy ciała dziecka. Jeżeli uczeń waży 30 kg, nie powinien nosić więcej niż 3-4,5 kg. Problemem jest to, że w dzisiejszych czasach plecaki ważą dużo więcej.

 

Co się dzieje w ciele dziecka z niewłaściwym plecakiem?

Kiedy plecak jest zbyt ciężki lub źle ułożony:

  • dziecko pochyla się do przodu, aby utrzymać równowagę;
  • barki unoszą się i zaokrąglają;
  • mięśnie pleców i brzucha są nadmiernie przeciążone;
  • zmienia się sposób chodzenia – krok staje się krótszy i mniej płynny.

Dlatego długotrwałe przeciążenia mogą utrwalać nieprawidłowe wzorce postawy. Ważne jest, żeby plecak był wsparciem, a nie dodatkowym ciężarem.

 

Jak dobrać plecak do szkoły? 7 kluczowych zasad

  1. Waga. Pusty plecak powinien być lekki – im mniej waży, tym lepiej. Sztywne tornistry dla młodszych dzieci nie powinny przekraczać 1-1,2 kg.
  2. Rozmiar. Plecak musi być proporcjonalny do sylwetki. Górna krawędź powinna sięgać mniej więcej do wysokości barków, a dolna kończyć się nad linią pośladków.
  3. Szelki. Szerokie, miękko wyściełane, regulowane. Muszą umożliwiać równomierne rozłożenie ciężaru. Zbyt wąskie wbijają się w ramiona i powodują ból.
  4. Tylna ścianka. Powinna być usztywniona i anatomicznie wyprofilowana. Dzięki temu ciężar równomiernie rozkłada się na całe plecy.
  5. Pas biodrowy i piersiowy. Pas biodrowy przenosi część ciężaru z ramion na biodra. Jest szczególnie przydatny u starszych uczniów z cięższymi plecakami. Pas piersiowy stabilizuje szelki, zapobiega ich rozsuwaniu się.
  6. Przegrody i kieszenie. Kilka komór wewnątrz plecaka pozwala równomiernie rozłożyć zawartość. Cięższe przedmioty, takie jak np. książki, powinny być bliżej pleców.
  7. Materiał i wentylacja. Lekki, trwały materiał odporny na zabrudzenia. Siatkowe elementy na plecach poprawiają cyrkulację powietrza.

Jak prawidłowo nosić plecak?

Nawet najlepszy plecak nie pomoże, jeśli będzie źle noszony. Zasady, o których warto pamiętać, są proste:

  • plecak zawsze noś na obu ramionach, nigdy na jednym;
  • szelki powinny być dopasowane tak, aby plecak przylegał do pleców i nie wisiał zbyt nisko – dolna krawędź plecaka powinna znajdować się nad linią pośladków;
  • równomiernie rozłożony ciężar – najcięższe rzeczy układaj blisko pleców;
  • regularnie opróżniaj plecak z niepotrzebnych książek czy zabawek.

 

Tornister czy plecak na kółkach – na co się zdecydować?

Rodzice często pytają o wózki plecakowe. Mają one zarówno zalety jak i wady. Ich główna zaleta – odciążają kręgosłup. Do wad możemy zaliczyć:

  • dziecko ciągnie je zwykle na jedną stronę, co powoduje szereg zmian w postawie (bark wysunięty do przodu, skręcenie tułowia, skośne ustawienie miednicy);
  • są cięższe i mniej praktyczne na schodach;
  • sprawdzają się głównie w szkołach parterowych i przy małych dystansach.

 

Na co należy uważać przy wyborze plecaka?

  • Moda nie jest priorytetem – piękny nadruk nie zrekompensuje złej ergonomii.
  • Nie kupuj na zapas – plecak nie może być za duży w stosunku do wzrostu dziecka.
  • Nie bagatelizuj sygnałów – jeśli dziecko skarży się na bóle pleców czy barków – warto skonsultować się z fizjoterapeutą.
  • Nie zastępuj aktywności fizycznej plecakiem „ortopedycznym” – żaden plecak nie wyręczy mięśni. Codzienny ruch to najlepsza profilaktyka wad postawy.

 

Jak dobrać plecak do szkoły? Podsumowanie

Dobrze dopasowany plecak to inwestycja w zdrowie dziecka. Powinien być lekki, dopasowany do sylwetki, z szerokimi szelkami i usztywnionymi plecami. Ale równie ważne jak sam plecak są nawyki – prawidłowe pakowanie, noszenie go na obu ramionach i regularne opróżniane z nadmiaru rzeczy. Plecak to nie tylko element szkolnej mody, lecz codzienny towarzysz podróży, który może wspierać albo obciążać rozwój Twojego dziecka.
 

Praktyczna wskazówka

Raz w tygodniu wspólnie z dzieckiem przejrzyjcie zawartość plecaka. Usuńcie zbędne przedmioty, zostawiając tylko to, co naprawdę potrzebne. Dzięki temu plecak będzie lżejszy, a kręgosłup zdrowszy.

Sprawdźcie też, czy szelki są równe (podnosząc plecak za obie szelki) – daje to prawidłowe obciążenie pleców i zapewnienie dobrze noszonego tornistra.

Źródła

  1. Drzał-Grabiec J., Truszyńska A., Rykała J., Rachwał M., Snela S., Podgórska J., Effect of asymmetrical backpack load on spinal curvature in school children. Work, 2015.
  2. Jak wybrać plecak do szkoły?, [online].
Zamknij