Położna – kim jest i kiedy warto skorzystać z jej pomocy

Spis treści

1. Od akuszerek do położnych: jak zmieniała się opieka nad kobietą w ciąży?
2. Kim jest współczesna położna i jakie ma kompetencje?
3. Położna środowiskowo-rodzinna
4. Edukacja przedporodowa – zasady
5. Położna laktacyjna

Od akuszerek do położnych: jak zmieniała się opieka nad kobietą w ciąży?

W starożytnym Egipcie położne zawsze były kobietami. Zajmowały się przewidywaniem terminu porodu, używały narzędzi przypominających współczesne kleszcze oraz szacowały jak duże szanse na przeżycie ma noworodek. To właśnie w tamtym okresie powstało pierwsze krzesło porodowe, które pomagało rodzącej zachować równowagę i pozycję pionową w trakcie porodu. 

Przez wieki wiedza akuszerska była przekazywana z mistrzyni na uczennicę. Nie było formalnych szkół. Dopiero w XV w. położne uzyskały status urzędniczy, a zakres ich kompetencji i przygotowania określał edykt papieski. Mogły praktykować dopiero po uzyskani tytułu Mistrza lub Licencjata, w tym czasie pojawiło się po raz pierwszy miano „akuszerka”. Pierwsza oficjalna szkoła powstała we Francji w 1640 roku, a w Polsce w 1773 we Lwowie. Od tamtej pory systematycznie odchodzono od wolnopraktykującego położnictwa tzw. babek na rzecz wykwalifikowanej położnej. 

Do mniej więcej lat 60 tych XX wieku porody domowe stanowiły zdecydowaną większość wszystkich narodzin. Następnie przeniesiono poród w warunki szpitalne, gdzie został mocno zmedykalizowany. Obecne trendy w opiece położniczej nad kobietą rodzącą skupiają się na połączeniu natury i fizjologii z osiągnięciami współczesnej wiedzy medycznej. Aktualnie położne i położni to wszechstronnie wykształcone osoby wykonywujący zawód medyczny. Od niedawna do zawodu zaczęli dołączać mężczyźni, choć nadal jest to zawód silnie sfeminizowany.

Kim jest współczesna położna i jakie ma kompetencje?

Położna jest zawodem samodzielnym, ale co to oznacza? Obecnie możemy spotkać w przestrzeni ochrony zdrowia położne z różnymi rolami: położna środowiskowo-rodzinna, położna asystująca przy porodzie, położna laktacyjna, położna ginekologiczna, położna prowadząca ciążę. Spotkamy je zarówno w szpitalu jak i w przychodniach. Wiele z nich prowadzi swoje indywidualne praktyki położnicze. Ponadto wiele z nich prowadzi edukację zarówno przyszłych rodziców (szkoły rodzenia), jak i innych położnych (kursy specjalistyczne).  

Działania położnej skupiają się wokół różnych zagadnień: 

• Ciąża – opieka w trakcie ciąży, zapobieganie i pomoc przy dolegliwościach ciążowych, udzielanie porad, prowadzenie ciąży 

• Poród – położna na sali porodowej, w domu narodzin, przy porodach domowych oraz prywatna opieka położnej w trakcie porodu
• Połóg – opieka na oddziale położniczym, położna środowiskowo-rodzinna w opiece domowej, położna laktacyjna wspierająca mamę zarówno w trakcie pobytu w szpitalu jak i później w domu 
• Ginekologia – opieka w oddziale ginekologicznym lub ginekologiczno-onkologicznym 

• Edukacja – np. przygotowanie do porodu, prowadzenie zajęć dla ciężarnych, Szkoły Rodzenia, działania profilaktyczne, kursy specjalistyczne itp. 

Jak widać zakres kompetencji położnych jest dosyć szeroki. Wymienione specjalizacje położnych określają też zakres ich działalności.

Położna środowiskowo-rodzinna 

Zajmuje się sprawowaniem opieki nad matką w ciąży – edukacja przedporodowa oraz opieka nad matką i dzieckiem po porodzie po powrocie do domu.

Edukacja przedporodowa – zasady

Raz w tygodniu od 21 do 31 tygodnia ciąży max. 10 wizyt. 

2 razy w tygodniu od 32 tygodnia ciąży max. 16 wizyt.

W ciągu dwóch pierwszych miesięcy po porodzie, położna środowiskowa realizuje 4-6 wizyt patronażowych refundowanych przez NFZ.

W trakcie wizyty położna ocenia: 

1. Stan położniczy kobiety, jak się czuje, jak się goi rana po nacięciu krocza lub po cięciu cesarskim, ocenia odchody położnicze, i – co jest bardzo ważne od niedawna – stan emocjonalny kobiety w profilaktyce depresji poporodowej 
2. Stan noworodka: jak przybiera na wadze, jaki jest ogólny stan dziecka, pomaga przy karmieniu piersią, pomaga w wyborze najlepszej metody żywienia dziecka – karmienie piersią, mlekiem modyfikowanym lub model mieszany
3. Może skierować kobietę lub dziecko do lekarza, jeśli zauważy jakikolwiek niepokojące objawy 

Szczegóły wizyty położnej znajdują się na stronie www.pacjent.gov.pl 

Położna laktacyjna 

• Wspomaga kobiety w karmieniu piersią 
• Zajmuje się technikami karmienia 
• Rozwiązuje problemy laktacyjne kobiety i dziecka 
• Wspiera kobiety w trakcie trudnej drogi laktacyjnej 

W szpitalu na oddziale położniczym jest to usługa w ramach funkcjonowania szpitala, wizyty domowe są usługami płatnymi nie refundowanymi przez NFZ. 

Czasem mylona jest rola położnej środowiskowej z laktacyjną. Ta pierwsza ma m.in. w swoim zakresie poradę laktacyjną, ale jej pole działań jest znacznie szersze. Oczywiście, poza wizytami położnej środowiskowo-laktacyjnej refundowanymi przez NFZ, można umówić się z nią na wizyty komercyjne w domu.