Specjaliści zdrowia psychicznego – różnice. Wyjaśnia psycholog Anna Kotuła-Ciuraj.

Spis treści

1. Dlaczego warto porozmawiać ze specjalistą
2. Kiedy zgłosić się po pomoc
3. Jak wygląda pierwsza wizyta
4. Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra – kto jest kim
5. Sygnały, że warto udać się do specjalisty

Dlaczego warto porozmawiać ze specjalistą

Zmiany w życiu warto zacząć od rozmowy ze specjalistą. Relacje z bliskimi są bardzo ważne, ale czasem ktoś jest samotny, nie ma z kim porozmawiać albo obawia się, że jego słowa zostaną kiedyś wykorzystane przeciwko niemu lub kogoś obciążą. Tymczasem specjalistę obowiązuje tajemnica zawodowa, a psychologa – jak mówią sami terapeuci – nie można zranić czy urazić; można mu po prostu mówić prawdę o swoim życiu i trudnościach. Psycholog nie ocenia uczuć, emocji ani zachowań i nie mówi, jak żyć – dlatego rozmowa z nim różni się od rozmowy z przyjacielem, który jest zaangażowany emocjonalnie. Specjalista zachowuje obiektywizm i dystans, a dzięki temu pomaga spojrzeć na problem z innej perspektywy.

Kiedy zgłosić się po pomoc

Do psychologa najlepiej udać się wtedy, gdy dostrzegamy w życiu jakąś trudność, nie radzimy sobie z problemami, nie widzimy wyjścia z sytuacji, stoimy przed ważnymi dylematami lub decyzjami albo potrzebujemy wsparcia w chorobie własnej lub bliskiej osoby. Warto przyjść również po to, by lepiej poznać siebie, rozwijać się i znaleźć cel w życiu – po prostu, by o siebie zadbać. Coraz częściej korzystamy też z pomocy psychiatry, choć wizyta u niego wciąż bywa obarczona stereotypem. Gdy potrzebne jest leczenie farmakologiczne, specjalista sam skieruje do psychiatry, a połączenie farmakoterapii z terapią bywa najbardziej korzystne. Jeśli pojawiają się myśli lub zachowania zagrażające życiu i zdrowiu – własnemu lub bliskich – należy jak najszybciej udać się do psychiatry.

Jak wygląda pierwsza wizyta

Pierwsza wizyta u specjalisty wywołuje wiele emocji – od ekscytacji po niepokój, bo rozmawiamy o bardzo osobistych i intymnych sprawach. Zadaniem psychologa jest zapewnienie atmosfery intymności, bezpieczeństwa i komfortu, a kontakt z pacjentem buduje się stopniowo – dopiero gdy powstaje między nimi porozumienie, terapia ma sens. W przypadku osób niepełnoletnich na pierwszą wizytę zaprasza się je z rodzicem lub opiekunem prawnym: do 18. roku życia to rodzic decyduje o formie terapii, ale od 16. roku życia małoletni ma prawo wyrazić swoją opinię. Rodzic ma prawo do informacji o przebiegu terapii, diagnozie i zaleceniach, a w przypadku młodych osób często wskazana jest terapia rodzinna. Warto pamiętać, że nie ma „magicznej pigułki” – jest praca nad sobą, którą wspierają m.in. regularne spotkania i zadania między sesjami.

Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra – kto jest kim

Choć te zawody bywają mylone, różnią się wykształceniem i uprawnieniami:

• Psycholog – kończy pięcioletnie studia magisterskie. Ma prawo wydawać zaświadczenia i opinie, diagnozować, udzielać konsultacji i interwencji kryzysowych oraz prowadzić terapię psychologiczną, nie ma jednak uprawnień do prowadzenia psychoterapii.
• Psychoterapeuta – po studiach humanistycznych lub medycznych odbywa czteroletnie szkolenie podyplomowe zakończone egzaminem certyfikacyjnym, a w jego trakcie realizuje staż kliniczny, własną terapię i superwizje. Pracuje w jednym z nurtów, np. systemowym, psychoanalitycznym, rodzinnym czy poznawczo-behawioralnym.
• Psychiatra – to lekarz ze specjalizacją z psychiatrii. Diagnozuje i leczy zaburzenia oraz choroby psychiczne, przepisuje leki, wystawia skierowania i zwolnienia, a po dodatkowym szkoleniu może również prowadzić psychoterapię.

Sygnały, że warto udać się do specjalisty

Powodów, dla których warto sięgnąć po pomoc, jest bardzo wiele. Należą do nich m.in. problemy z pamięcią i koncentracją, trudne sytuacje życiowe, poczucie niskiej wartości i samotności, trudności z wyrażaniem emocji, poczucie bezradności, zaburzenia lękowe i stresowe, objawy nerwicy lub depresji, wahania nastroju i brak chęci do życia, uzależnienia, zaburzenia odżywiania, zaburzone relacje rodzinne, społeczne i zawodowe, wypalenie zawodowe, autoagresja czy myśli samobójcze, a także dolegliwości o podłożu psychosomatycznym i poczucie utraty kontaktu z rzeczywistością. Korzystanie z pomocy specjalisty nie świadczy o słabości – wręcz przeciwnie, jest dowodem siły i gotowości do zmian. Jeśli zmagasz się z jakąś trudnością lub nie widzisz sensu życia, warto udać się do specjalisty i wspólnie odnaleźć drogę.

Artykuł powstał na bazie transkrypcji nagrania wideo, aby ułatwić dostęp do treści w formie tekstowej. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Celem materiału jest promocja zdrowia i profilaktyki chorób. Pamiętaj, że proces leczenia powinien być dostosowywany do indywidualnej sytuacji pacjenta. Jeżeli zauważasz u siebie niepokojące objawy, skonsultuj je z lekarzem.