Leczenie profilaktyczne w migrenie

Spis treści

1. Leczenie migreny w Polsce - dostępne programy lekowe?

Celem leczenia profilaktycznego jest redukcja częstości, nasilenia, czasu trwania napadów oraz niesprawności będącej ich konsekwencją, poprawa odpowiedzi na leczenie doraźne, poprawa funkcjonowania chorego i jego jakości życia, zmniejszenie kosztów ponoszonych z powodu leczenia migreny.

Leczenie profilaktyczne należy rozpocząć, gdy napady znacząco upośledzają codzienne funkcjonowanie, napady są częste czyli 4 lub więcej dni migrenowych w miesiącu. Poza tym jeśli istnieją przeciwwskazania do stosowania leków doraźnych, poważne objawy niepożądane stosowanych leków doraźnych, ich nadużywanie (lub znaczne ryzyko powstania nadużywania) oraz znaczne ryzyko transformacji migreny epizodycznej w migrenę przewlekłą również należy zalecić leczenie profilaktyczne. Poza tym wybór i preferencje pacjenta powinny być wzięte pod uwagę.

W niektórych szczególnych postaciach migreny (migreny połowiczoporaźnej, migreny z aurą z pnia mózgu, migreny z przedłużoną aurą, migrenowego zawału mózgu) standardem jest wprowadzenie leczenia profilaktycznego. Leczenie profilaktyczne należy rozpoczynać niską dawką leku i stopniowo zwiększać ją do dawki skutecznej. Należy pozostawić leczenie dawką skuteczną minimum 8 tygodni, aby ostatecznie ustalić jej efekt, przy braku objawów niepożądanych, a następnie utrzymywać takie leczenia profilaktyczne 6-12 miesięcy (min. 3 mies.). Skuteczność leczenia ocenia się poprzez redukcję dni z bólem głowy o połowę (w tym celu zaleca się pacjentowi prowadzenie dzienniczka), znaczące w odczuciu pacjenta zmniejszenie czasu trwania pojedynczego napadu, zmniejszenie nasilenia pojedynczego napadu, poprawę efektywności leczenia doraźnego, zmniejszenie niesprawności chorego, poprawę jego codziennego funkcjonowania i jakości życia.

Leczenie profilaktyczne migreny należy zróżnicować ze względu na rodzaj migreny – epizodycznej lub przewlekłej. W przypadku migreny epizodycznej lekami pierwszego rzutu są antagoniści receptorów β-adrenergicznych (propranolol, metoprolol) i leki przeciwpadaczkowe (topiramat, kwas walproinowy). Rzadziej stosowane, ale również ujęte w rekomendacjach, są trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz inni przedstawiciele β-blokerów.

W migrenie przewlekłej nie zaleca się leczenia doraźnego, gdyż istnienie duże ryzyko rozwinięcia się polekowego bólu głowy. Leczenie profilaktyczne migreny przewlekłej jest inne niż w migrenie epizodyczne. Zaleca się trzy preparaty (klasa zaleceń A) – dwa doustne z grupy przeciwpadaczkowych (z takimi samymi zastrzeżeniami jak w migrenie epizodycznej), czyli kwas walproinowy w dawce dobowej 500-1500 mg i topiramat w dawce dobowej 25-200 mg oraz iniekcje toksyny botulinowej w dawce 150-195 j. co 12 tygodni. W klasie B zaleceń znajduje się jedynie amitryptylina stosowana w dawce dobowej 50-150 mg. Nową grupą leków są przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko receptorowi dla CGRP (erenumab dostępny w Polsce – 70 lub 140 mg podskórnie 1 x w miesiącu) i przeciwko CGRP – fremanezumab jest dostępny w Polsce, stosowany w dawce 225 mg podskórnie 1 x w miesiącu lub 775 mg 1 x na 3 miesiące.

Leczenie migreny w Polsce - dostępne programy lekowe

Ministerstwo Zdrowia przystąpiło 1 lipca 2022 r. do realizacji pierwszego polskiego programu lekowego dla chorych z migreną przewlekłą (B.133).

Zgodnie z nim ta grupa pacjentów ma możliwość otrzymania w ramach pierwszej linii leczenia w pełni refundowanej terapii z wykorzystaniem toksyny botulinowej typu A, w ramach drugiej zaś – terapię erenumabem oraz fremanezumabem. Przeciwciała monoklonalne są skierowane przeciwko receptorowi CGRP (erenumab) i peptydowi CGRP (fremanezumab, galkanezumab, eptinezumab). Szybkie działanie, wysoka skuteczność i dobra tolerancja stanowią istotną przewagę tej grupy farmaceutyków nad innymi.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na migrenę?

Nie są znane skuteczne sposoby zapobiegania zachorowaniu na migrenę, ale u chorych z migreną znanych jest wiele czynników prowokujących wystąpienie napadu bólu głowy, których unikanie pozwala zmniejszyć ryzyko wystąpienia napadu bólu głowy. Czynniki te mogą się różnić u poszczególnych chorych, a do najczęstszych zalicza się:

• stres emocjonalny lub wręcz przeciwnie, odprężenie po stresie (tzw. weekendowe/wakacyjne bóle głowy)
• zmiany hormonalne (np. miesiączka u kobiet, przyjmowanie leków hormonalnych)
• niektóre pokarmy (czekolada, kakao, alkohol, przyprawy, produkty nabiałowe, tłuste potrawy)
• głód
• niedobór snu lub zbyt długi sen
• zmęczenie lub duży wysiłek fizyczny
• gwałtowne zmiany pogody
• pobyt w górach na dużych wysokościach
• niektóre kosmetyki (np. intensywne perfumy)
• jasne światło
• leki (nitrogliceryna i jej pochodne, histamina, ranitydyna, estrogeny, nifedypina.

Nie ma gwarancji, że unikanie wyżej wymienionych czynników prowokujących wystąpienie napadu bólu głowy, faktycznie pozwoli zapobiec jego wystąpieniu. W przypadku bardzo nasilonych i uciążliwych epizodów bólu warto rozważyć leczenie profilaktyczne, które zawsze należy zaplanować wspólnie z lekarzem.