Wysokie obcasy i ich wpływ na postawę ciała

Spis treści

1. Jak obcasy wpływają na postawę i równowagę ciała?
2. Zmiany w mięśniach łydki i ścięgnie Achillesa
3. Deformacje stopy: paluch koślawy i neuralgia Mortona
4. Ból lędźwiowy kręgosłupa a regularne noszenie obcasów
5. Profilaktyka i ćwiczenia dla miłośniczek wysokich obcasów

Uwielbiane przez wiele kobiet wysokie obcasy powodują konkretne zmiany w postawie ciała i sposobie chodzenia. Fakt, że stopa stale znajduje się w ustawieniu na palcach i nie rusza się naturalnie w trakcie chodzenia, wymusza przeniesienie tej ruchomości na stawy kolanowe i biodrowe a nawet kręgosłup lędźwiowy.

Jak obcasy wpływają na postawę i równowagę ciała?

Dlatego idąc na obcasie, aby nie być w pochyleniu do przodu, nasz kręgosłup lędźwiowy wygina się do tyłu dla zachowania równowagi. A jeśli obcas jest zbyt wysoki, zginają się także kolana. Jest to widoczne, kiedy kobieta idzie na zgiętych nogach, ponieważ zbyt wysoki obcas nie może już być skompensowany przez wygięcie kręgosłupa. Aby się nie przewrócić do przodu, musi dodatkowo zgiąć kolana.

Układ ruchu jest tak zaprojektowany, aby każdy jego element pracował w optymalnym zakresie i ze zrównoważonym obciążeniem. Jeśli wyłączamy możliwość ruchu stopy, to pozostałe części ciała muszą nadrobić ten deficyt i pracować w zwiększonym zakresie. Taka praca za dwoje nadwyręża więzadła i mięśnie, które są obciążane nierównomiernie. 

Zmiana położenia środka ciężkości przez założenie obcasów i pochylenie do przodu, powoduje pogorszenie równowagi ciała. 

A zmniejszenie powierzchni podparcia przez stanie na palcach, osłabia stabilność samej stopy. Oba te czynniki zwiększają ryzyko skręceń stawu skokowego.  

Zmiany w mięśniach łydki i ścięgnie Achillesa

Wysokie obcasy zmniejszają zakres ruchu stopy i siłę odbicia od podłoża. Mięsień brzuchaty łydki ulega przykurczeniu, a ścięgno Achillesa traci elastyczność i staje się sztywne. Zmniejsza się zakres zgięcia stopy do siebie, który jest niezbędny między innymi do tego, aby prawidłowo kucać. Ograniczenie tego ruchu sprawia, że kolana przestają pracować w osi, bo szukają ustawienia, w którym Achilles i łydka nie ciągną. Z reguły uciekają wtedy do środka, co jest przyczyną nieprawidłowego obciążania rzepki i przodu kolana. 

Jeśli lubimy chodzić na wysokich obcasach, dobrze jest wdrożyć profilaktykę takich zmian. Aby nie doprowadzić do skrócenia mięśni i ścięgien łydki, należy rolować podudzie przez 2 minuty oraz rozciągać je w pozycji zakroku, najlepiej po rolowaniu i także przez 2 minuty minimum 2x w tygodniu. Jak to zrobić? Noga z przodu lekko zgięta, druga noga odstawiona do tyłu, wyprostowana. Tylną nogę odstawiamy na tyle daleko, żeby czuć rozciąganie w łydce, możemy w tym celu dociskać piętę do podłoża.

Dbając o utrzymanie odpowiedniej siły mięśni łydki dobrze jest wykonywać wspięcia na palce na jednej nodze, najlepiej na schodku, tak aby w fazie opuszczania pięta obniżała się poniżej poziomu schodka. Praca w takim zakresie zapewnia odpowiednie rozciągnięcie mięśnia brzuchatego łydki i ścięgna Achillesa.  

Deformacje stopy: paluch koślawy i neuralgia Mortona

W butach na obcasie obciążenie masą ciała przeniesione jest na przód stopy. Zmniejszona płaszczyzna podparcia powoduje, że nacisk na tą część stopy jest jeszcze większy niż przy rozłożeniu go na całą podeszwę. Konsekwencją może być opadanie łuku poprzecznego stopy i powstanie narośli kostnych a nawet ucisk na nerwy biegnące między kośćmi śródstopia. Najczęstszą deformacją w tej okolicy jest paluch koślawy i neuralgia Mortona. 

• Paluch koślawy charakteryzuje się tym, że pierwszy palec ustawia się w przywiedzeniu, w kierunku mniejszych palców, a staw między stopą a paluchem puchnie i boli. Z czasem pojawiają się w jego obrębie zmiany zwyrodnieniowe w postaci narośli kostnych i zwłóknień. 
• Neuralgia Mortona polega na podrażnieniu nerwu palcowego wspólnego, najczęściej w przestrzeni między III i IV palcem stopy. Spowodowane jest to obniżeniem łuku poprzecznego i rozciągnięciem więzadeł stopy. Jest to bardzo nieprzyjemna dolegliwość, ponieważ bezpośredni ucisk na nerw jest zwyczajnie bardzo bolesny.

Inne zmiany, do których może doprowadzić bardzo częste chodzenie na wysokich obcasach, to deformacje palców. Ściskanie palców w wąskim obuwiu i dociskanie ich do nosków buta przez ześlizgiwanie się stopy do przodu, może doprowadzić do zniekształcenia nazywanego palce młoteczkowate. Takie palce ustawione są w ciągłym zgięciu, które spowodowane jest przykurczem mięśnia zginającego palce. Poza wadą estetyczną jest to kłopotliwa deformacja, gdyż utrudnia ona dobór obuwia. Zgięte palce nie mieszczą się w bucie i ich powierzchnia obciera się doprowadzając do powstania bolesnych zmian skórnych. 

Zapobieganie deformacjom palucha, palców i przodu stopy opiera się na rozciąganiu mięśni zginaczy palucha i palców. Taki stretching można wykonać poprzez zadarcie palców stopy do góry za pomocą swojej ręki. Stopę rozciąganą układamy na przeciwnym kolanie i zginamy grzbietowo, czyli w kierunku jej wierzchu. Rozciąganie utrzymujemy przez 2 minuty. Inne pomocne ćwiczenie to rozczapierzanie palców i palucha w stopie opartej o podłogę. Wykonujemy 60 takich ruchów.  

Ból lędźwiowy kręgosłupa a regularne noszenie obcasów

Bardziej odległą dolegliwością związaną z noszeniem wysokich obcasów jest ból odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Jest on spowodowany zwiększeniem wygięcia do tyłu kręgosłupa lędźwiowego i nadmiernym napięciem mięśni prostujących plecy. U kobiet lordoza lędźwiowa, czyli wygięcie do tyłu, jest naturalnie dość duża. Pogłębienie jej przez noszenie obcasów powoduje obciążenie kręgosłupa w skrajnym zakresie, co skutkuje dużym napięciem mięśni, więzadeł i krążków międzykręgowych. Tak nierównomiernie wywierany nacisk przyczynia się do szybszego zużywania powierzchni stawowych i dysków. Dodatkowo, zwiększona lordoza prowadzi do osłabienia mięśni brzucha, które w tym przypadku są stale rozciągnięte i nie pracują w optymalnych warunkach. Słabe mięśnie brzucha nie wspierają natomiast kręgosłupa i nie zapewniają mu odpowiedniej stabilności, co nasila powstałe przeciążenia i ból.  

Profilaktyka i ćwiczenia dla miłośniczek wysokich obcasów

Profilaktyka bólów odcinka lędźwiowego, których przyczyną jest noszenie obcasów, to przede wszystkim rozciąganie mięśni prostujących plecy i wzmacnianie mięśni brzucha. 

Ćwiczeniem relaksującym dla tego odcinka może być skłon do przodu siedząc na krześle. Tułów można oprzeć na udach lub, jeśli ktoś ma dobrą ruchomość kręgosłupa, zrobić lekki rozkrok i zwiesić tułów między udami. Utrzymujemy tą pozycję 30 sekund i opierając się rękoma o uda powoli prostujemy plecy. Wystarczą 3-4 powtórzenia, aby mięśnie pleców mogły się rozluźnić. Ćwiczenie stymulujące brzuch można wykonać w tej samej pozycji siedzącej. Dłonie układamy na udach i dość mocno na nie naciskamy, efektywna ilość powtórzeń to 30 lub nawet 60 razy.  

Oprócz ćwiczeń ważny jest dobór obcasów o odpowiedniej wysokości, tak aby swobodnie stać w pozycji pionowej bez zginania kolan lub odchylania kręgosłupa lędźwiowego. Noski butów nie powinny ściskać palców, a stopa nie może się ześlizgiwać do przodu. Dobrze jest zmieniać obuwie na różnorodne pod względem wysokości, miękkości i przeznaczenia, co zapewni stopom funkcjonalną pracę i uelastyczni je. Natomiast gdy to możliwe, wskazane jest chodzenie boso, aby stymulować mięśnie stopy do czynnej pracy i dać odpocząć więzadłom.