Neuroplastyczność – o tym jak mózg słucha myśli

Czy mózg potrafi się regenerować? Czy nasze myśli mogą wpłynąć na to, jakie procesy w nim zachodzą? Sprawdź czy pozytywne myślenie, faktycznie może zdziałać "cuda".

W ostatnim czasie, coraz częściej pojawia się w mediach temat niezwykłej potęgi myśli i jej wpływie na życie człowieka.

Pojęcia pozytywnego myślenia, afirmacji czy medytacji są obecnie znane niemal każdemu. Mówi się o nich w odniesieniu do poprawy dobrostanu psychicznego, obniżenia stresu czy podniesienia ogólnego zadowolenia z życia. Niejednokrotnie, są one jednak prezentowane w kontekście mocy przyciągania, rytuałów o niezwykłych właściwościach czy sztuki zarządzania energią. Zaniedbaną kwestią zdaje się być stanowisko nauki, a konkretniej psychologii w tej dziedzinie. Pomimo licznych doniesień o dobroczynnym wpływie pozytywnego myślenia w kontekście psychoterapii, nadal mało mówi się o jego realnym wpływie na strukturę i funkcjonowanie mózgu. 

Co zatem, o potędze własnych myśli mówi nam intrygująca gałąź psychologii zwana neuropsychologią? W świetle zebranych przez naukowców wyników badań, dobroczynny wpływ pozytywnych afirmacji oraz ich oddziaływanie na ludzki mózg zostały wielokrotnie potwierdzone. Jednak jak ten proces wygląda w praktyce?

Neuroplastyczność - na czym polega?

Opierając się na badaniach naukowych, należy zacząć od powszechnego zjawiska, które dotyczy każdego człowieka - neuroplastyczności mózgu. Jest to termin o szerokim znaczeniu i mówiąc w dużym uproszczeniu, obejmuje on zdolność mózgu do odpowiedniego reagowania i dostosowywania się do zmiennych warunków środowiska. Jest to, innymi słowy, własność układu nerwowego, która daje mu zdolność do zmienności, samonaprawy, a także uczenia się i zapamiętywania. 

Neuroplastyczność ujawnia się już od pierwszych chwil życia jako plastyczność rozwojowa. Już w mózgu małego dziecka dochodzi do ogromnego rozrostu komórek nerwowych, tworzenia się nowych połączeń i szlaków neuronalnych, co pozwala mu na odpowiednią interakcję z otoczeniem oraz naukę wszystkich niezbędnych aktywności potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania. Najbardziej fascynujący rodzaj plastyczności mózgu ujawnia się, gdy dochodzi do zmian pouszkodzeniowych, które powstają w wyniku wypadku czy choroby, powodujących uszkodzenia mózgu. W tym wypadku fenomenem naszego mózgu jest zdolność do przejmowania funkcji uszkodzonych struktur, przez sąsiadujące z nimi zdrowe struktury.  

Trzeci, i najbardziej kluczowy dla omawianego przeze mnie zagadnienia rodzaj plastyczności, to plastyczność związana z uczeniem się i pamięcią. W momencie, gdy uczymy się kolejnych umiejętności, przyswajamy wiedzę czy przechodzimy przez nowe dla nas doświadczenia życiowe, dochodzi w naszym mózgu do powstawania nowych połączeń nerwowych oraz rozrostu już istniejących. W miarę upływu czasu i wyćwiczenia nowych umiejętności, jesteśmy w stanie opanować je na bardzo wysokim poziomie. W tym kontekście mózg bardzo często porównywany jest do mięśnia, który w miarę treningu i regularności wykonywanych ćwiczeń – rośnie. Podobnie dzieje się w przypadku, gdy podczas wysiłku poznawczego dochodzi do rozrostu połączeń nerwowych w mózgu.

A jak to się ma do pozytywnych myśli i ich realnego wpływu na zmiany?  

Tak samo jak dochodzi do rozrostu połączeń nerwowych na skutek przyswajania nowej wiedzy i rozwoju nowych umiejętności, tak dochodzi do powstawania i rozrastania się nowych połączeń, odpowiedzialnych za myśli. 

Jeśli więc mózg nieustannie dostaje komunikaty w postaci myśli „jestem do niczego”, „nic mi w życiu nie wychodzi”, „jestem nieszczęśliwy”, „moje życie to porażka”, wówczas w odpowiednich strukturach mózgu dochodzi do tworzenia się połączeń zgodnie z przekazywanymi przez umysł myślami. Im częściej i więcej takich komunikatów mózg otrzymuje, tym więcej połączeń nerwowych powstaje. 

Ten proces, utrwalony w mózgu, przyczynia się do odbierania otaczającej jednostkę rzeczywistości przez taki właśnie filtr i w konsekwencji, kreuje adekwatny obraz jej życia.

Odpowiednio, jeśli umysł będzie wysyłał komunikaty o treści pozytywnej w stylu „jestem szczęśliwy”, „jestem zdolny do wspaniałych rzeczy”, „moje życie to pasmo sukcesów”, „wszystko w życiu mi sprzyja”, wtedy wzmacniane zostają połączenia dotyczące takiego właśnie stanu rzeczy. Warto przy tym pamiętać, że mózg nie wartościuje przyswajanej wiedzy jako „dobra” i „zła”. Ucząc się nowych słówek z języka angielskiego mózg nie kwestionuje ich zasadności, tylko dokłada wszelkich starań, aby je zapamiętać. Tak samo dzieje się z myślami – my sami jesteśmy odpowiedzialni za materiał, którym żywimy nasz mózg, a on posłusznie wykonuje zadania jakimi są zapamiętanie i wdrożenie tej wiedzy w życie.  

W ten oto sposób przyczyniamy się niejako do świadomego „programowania” sieci neuronalnej mózgu. 

Badania przeprowadzone przez NASA wykazały, że przystosowanie się do nowego sposobu postrzegania i funkcjonowania wymaga około miesiąca. 

Zmiany zachodzące w tym czasie w mózgu mają stały charakter. Można zatem wnioskować, że aby dokonać realnych zmian w postrzeganiu swojego życia, a tym samym realnie na nie wpływać, należy konsekwentnie wdrażać pozytywne myśli i przekonania na swój temat przez okres około trzydziestu dni. 

Należy zatem zwracać uwagę na to, jakie myśli towarzyszą nam na co dzień, bowiem im częstsze myśli na dany temat, tym mocniejsze są połączenia neuronalne, które mają związek ze sposobem w jaki postrzegamy rzeczywistość.