Mam polip szyjki macicy – czy powinnam się bać?

Spis treści

1. Czy polip szyjki macicy jest groźny?
2. Skąd się bierze?
3. Po czym poznać, że mam polipa?
4. Polip szyjki macicy a wynik cytologii – co to oznacza?
5. Co wygląda jak polip szyjki macicy – i czym różni się od polipa macicy?
6. Czy polip zniknie sam, czy trzeba go usunąć?
7. Jak przebiega usunięcie polipa szyjki macicy?
8. Postępowanie po zabiegu 

• Najczęściej zadawane pytania

Czy polip szyjki macicy jest groźny?

Polip szyjki macicy to łagodna zmiana błony śluzowej szyjki, przypominająca grudkę lub uszypułowany guzek. Najczęściej wykrywana podczas rutynowego badania ginekologicznego – zwykle nie daje objawów. W niewielu przypadkach może powodować plamienia kontaktowe lub nieprawidłową wydzielinę z pochwy. Polipy szyjki mogą być pojedyncze lub mnogie, najczęściej wyrastają w kanale szyjki, czasem wychodzą częściowo do pochwy. Występują u kilku procent kobiet – szacuje się, że problem ten dotyczy około 2–5% kobiet, głównie w okresie rozrodczym i u wieloródek.

Ryzyko, że polip przemieni się w raka, jest bardzo niskie (ok. 0,1 %), nieco zwiększa się u kobiet po menopauzie. Najczęściej pojawiają się po 20. roku życia, a ryzyko ich powstania zwiększa się z wiekiem, zwłaszcza po 40. roku życia. Ponadto nawet u co czwartej kobiety mającej polipa szyjki współistnieją także polipy endometrialne (w jamie macicy).

Skąd się bierze ?

Dokładne mechanizmy tworzenia się polipów szyjki nie są w pełni poznane. Wskazuje się jednak na kilka możliwych czynników sprzyjających ich powstawaniu:

• Przewlekły stan zapalny szyjki – powtarzające się infekcje bakteryjne lub wirusowe mogą prowadzić do nadmiernej regeneracji błony śluzowej.
• Zaburzenia hormonalne – estrogeny pobudzają komórki błony śluzowej do namnażania się, a gdy ten proces wymknie się spod kontroli, powstaje wypustka, czyli właśnie polip.
• Ciąża i połóg – gwałtowne zmiany hormonalne w ciąży sprzyjają tworzeniu się tzw. polipów doczesnowych.
• Predyspozycje genetyczne – u niektórych kobiet polipy mogą odrastać wielokrotnie, co sugeruje możliwą skłonność rodzinną lub różną podatność tkanki na hormony.
• Czynniki środowiskowe/chemiczne – długotrwałe działanie drażniących substancji może sprzyjać zmianom przerostowym.

Po czym poznać, że mam polipa?

Wiele polipów szyjki macicy jest całkowicie bezobjawowych i wykrywa się je przypadkowo podczas rutynowego badania ginekologicznego, pobierania cytologii lub USG. Jeśli nic nie czułaś, a lekarz stwierdził polipa, to nie powód do niepokoju.

Najczęściej pierwszymi objawami polipa są krwawienia kontaktowe, po stosunku seksualnym lub badaniu ginekologicznym. Wynika to z faktu, że polip jest miękką, dobrze ukrwioną strukturą, która łatwo ulega mechanicznemu uszkodzeniu.

Inne objawy, które mogą świadczyć o obecności polipa

• plamienia między miesiączkami, często bardzo skąpe, ale nawracające
• upławy i wydzielina z pochwy – mogą być wodniste, śluzowate lub z domieszką krwi.

Ból pojawia się rzadko i dotyczy głównie dużych zmian lub takich, które „rodzą się" przez kanał szyjki. Pacjentki opisują go wtedy jako skurczowy, zlokalizowany w podbrzuszu.

Polip szyjki macicy a wynik cytologii – co to oznacza?

Polip może wpływać na wynik cytologii, nawet jeśli sam jest zmianą łagodną. Jego obecność może utrudniać prawidłowe pobranie wymazu i powodować, że w próbce pojawią się komórki zapalne lub krwi, co przekłada się na nieprawidłowy wynik badania.

Najczęstszy scenariusz to wynik ASC-US, czyli atypowe komórki płaskie o nieokreślonym znaczeniu. Może on wynikać ze stanu zapalnego wywołanego przez polipa, a nie z faktycznych zmian przedrakowych. W takiej sytuacji zazwyczaj zaleca się powtórzenie cytologii po 6 miesiącach oraz wykonanie testu na HPV.

Bardziej alarmującym wynikiem jest AGC, czyli atypowe komórki gruczołowe. Polipy wywodzą się z nabłonka gruczołowego, więc ich rozrost może dawać taki obraz w cytologii. Wynik AGC wymaga bezwzględnie kolposkopii i biopsji, szczególnie u kobiet po 35. roku życia.

Ważne: nieprawidłowy wynik cytologii przy obecności polipa nie oznacza automatycznie raka. Oznacza natomiast, że diagnostyka musi być pogłębiona.

Co wygląda jak polip szyjki macicy – i czym różni się od polipa macicy?

Polip szyjki macicy wygląda jak miękka, czerwonawa lub różowa wypustka wyrastająca z ujścia szyjki. Ginekolog widzi go gołym okiem podczas badania wziernikiem, bez potrzeby dodatkowych badań. Jest elastyczny, łatwo krwawi przy dotyku i może mieć szypułę o różnej grubości. Warto wiedzieć, czym różni się od podobnych zmian:

Polip endometrialny (polip trzonu macicy) wyrasta z wnętrza jamy macicy, więc nie jest widoczny gołym okiem. Wymaga USG przezpochwowego lub histeroskopii, żeby go zobaczyć.

Mięśniak macicy - gdy rośnie przez szyjkę, może wyglądać jak polip. Jednak to zmiana zbudowana z tkanki mięśniowej, twarda i sprężysta, w odróżnieniu od miękkiego polipa. Wymaga innych metod leczenia.

Ektopia to nie polip, lecz przemieszczenie nabłonka gruczołowego na zewnętrzną część szyjki. To zaczerwienienie na szyjce macicy, nie jest jednak polipowatą wypustką.

Torbiele Nabotha to małe, żółtawe pęcherzyki na szyjce, wypełnione śluzem. Są zazwyczaj niegroźne i nie wymagają leczenia.

Inne zmiany nowotworowe – rzadziej w szyjce mogą wystąpić polipy z komórek atypowych lub rak płaskonabłonkowy. Dlatego każdy usunięty polip należy kierować na badanie histopatologiczne

Czy polip zniknie sam, czy trzeba go usunąć?

Polip szyjki macicy nie wchłania się i nie znika sam z siebie. Wyjątkiem są polipy doczesnowe, które pojawiają się w ciąży i często samoistnie ustępują po porodzie.

Zgodnie z aktualną wiedzą obowiązującą wiedzą medyczną zalecane jest usuwanie polipów. Każda zmiana wymaga weryfikacji histopatologicznej, czyli zbadania pobranej tkanki pod mikroskopem. Tylko w ten sposób można mieć pewność, że polip jest zmianą łagodną. Ani badanie USG, ani cytologia tego nie zastąpią.

W ciąży, gdy polip sprawia dolegliwości uzasadniona jest postawa wyczekująca i obserwacja zmiany.

Jak przebiega usunięcie polipa szyjki macicy?

Usunięcie polipa szyjki macicy to krótki, rutynowy zabieg trwający zazwyczaj kilka minut. Przeprowadza się go ambulatoryjnie lub w trybie chirurgii jednego dnia, bez potrzeby hospitalizacji.

Przebieg zabiegu krok po kroku:

• Przygotowanie – najlepiej wykonać zabieg tuż po zakończeniu miesiączki, między 5. a 14. dniem cyklu.
• Znieczulenie – stosuje się znieczulenie miejscowe lub krótkie znieczulenie ogólne dożylne, zależnie od wielkości polipa i wrażliwości pacjentki.
• Usunięcie – lekarz uwidacznia szyjkę we wziernikach, chwyta polip kleszczykami i wykonuje ruch obrotowy, który oddziela zmianę od podłoża .
• Elektrokoagulacja lub pętla LEEP – przy grubej, dobrze ukrwionej szypule lekarz może użyć pętli elektrycznej, która jednocześnie wycina i zamyka naczynia krwionośne.
• Wyłyżeczkowanie – po usunięciu polipa standardowo wykonuje się wyłyżeczkowanie kanału szyjki macicy. Zabieg polega na delikatnym zdrapaniu-łyżeczkowaniu błony śluzowej. Pozwala to usunąć niewidoczne fragmenty polipa, także wykluczyć obecność komórek nowotworowych w kanale szyjki.
• Badanie histopatologiczne – usunięty materiał trafia do laboratorium. Wynik jest dostępny po około 2–3 tygodniach i stanowi ostateczne rozpoznanie.

Postępowanie po zabiegu

Rekonwalescencja: Gojenie jest z reguły szybkie. Przez pierwsze 1–2 tygodnie po zabiegu mogą występować lekkie plamienia lub brunatna wydzielina, jak przy delikatnej miesiączce. Ważne jest wówczas unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów i intensywnego wysiłku fizycznego. Wskazane jest powstrzymanie się od współżycia seksualnego przez około 2-4 tygodnie, zgodnie z rekomendacjami lekarza, tak aby szyjka miała czas na pełne wygojenie. Kąpiele w wannie i basen warto odłożyć na przynajmniej dwa tygodnie.

Kontrola po zabiegu: Pacjentka zwykle zostaje pod opieką przez kilka godzin po zabiegu, a następnie może wrócić do domu tego samego dnia . Zaleca się wizytę kontrolną u ginekologa po otrzymaniu wyniku histopatologicznego. Lekarz sprawdzi, czy szyjka prawidłowo się goi i zaplanuje dalsze postępowanie.