06 kwietnia 2021
Endometrioza – przyczyny, objawy, leczenie
Kiedy ostatni raz robiłaś badania profilaktyczne? Pamiętaj, że ich regularne wykonywanie jest elementem zdrowego stylu życia. Pozwalają one wykrywać wiele chorób we wczesnym stadium, co umożliwia szybkie wdrożenie leczenia. Wizyty profilaktyczne mogą również okazać się pomocne w wykrywaniu mniej znanych chorób, takich jak na przykład endometrioza. Czy wiesz, jak objawia się ta choroba?
Spis treści
- Czym jest endometrioza?
- Jakie są przyczyny endometriozy? Co wpływa na rozwój choroby
- Jakie są objawy endometriozy?
- Jak rozpoznaje się endometriozę? Jakie badania wykonać?
- Leczenie endometriozy – jakie są możliwości?
- Endometrioza a płodność – czy można zajść w ciążę?
- Jak radzić sobie z endometriozą na co dzień?
- FAQ
Czym jest endometrioza?
Endometrioza to choroba, w której fragmenty błony śluzowej macicy (endometrium) zlokalizowane są poza trzonem macicy, w miejscach, gdzie nie powinny się znaleźć. Mogą być to jajniki, otrzewna, blizna lub zrost po cięciu cesarskim czy organy zupełnie niezwiązane z układem rozrodczym.
Tak samo, jak prawidłowa błona śluzowa macicy, nieprawidłowo położone endometrium również podlega cyklicznym zmianom pod wpływem hormonów płciowych. Oznacza to, że w trakcie cyklu miesięcznego zmienia swoją grubość, złuszcza się oraz krwawi.
Kobiety cierpiące na endometriozę skarżą się przede wszystkim na występowanie bólu oraz na trudności z zajściem w ciążę. Choroba dotyczy nawet 50% kobiet niepłodnych oraz 30% kobiet z przewlekłym bólem w miednicy mniejszej.
Jakie są przyczyny endometriozy? Co wpływa na rozwój choroby
Endometrioza pozostaje drugą najczęstszą chorobą kobiet w wieku rozrodczym. Dotyczy od 5 do nawet 30% z nich. Mechanizm jej powstawania nie został jednoznacznie wyjaśniony. Znane są natomiast stany, które predysponują do rozwoju tej choroby. Zaliczają się do nich:
- krótki cykl miesiączkowy,
- wczesna pierwsza miesiączka,
- obfite, bolesne i długotrwałe krwawienie miesiączkowe,
- przebyte operacje ginekologiczne np. wyłyżeczkowanie jamy macicy, cięcie cesarskie,
- przebyte operacje jamy brzusznej,
- poronienia,
- liczne ciąże,
- podwyższony poziom estrogenów,
- występowanie endometriozy w rodzinie,
- stosowanie wkładki wewnątrzmacicznej,
- immunosupresja (obniżenie odporności wynikające z wrodzonych lub nabytych chorób bądź przyjmowanych leków),
- choroby autoimmunologiczne.
Jakie są objawy endometriozy?
Objawy endometriozy są niespecyficzne i mogą sugerować wiele innych jednostek chorobowych lub w ogóle nie kojarzyć się z chorobą. Warto jednak zwrócić uwagę na sygnały, które wysyła Twój organizm i skontrolować stan zdrowia, ponieważ czas od początku objawów do postawienia diagnozy i wykrycia choroby wynosi nierzadko nawet kilka lat.
Najczęściej kobiety z endometriozą zgłaszają się do lekarza z powodu obfitych, bolesnych miesiączek lub problemów z zajściem w ciążę. Ból jest głównym zgłaszanym objawem tej choroby. Wpływa on znacząco na jakość życia pacjentki, niejednokrotnie uniemożliwiając jej normalne funkcjonowanie. Kobiety, które nie odczuwają bólu często zgłaszają się do ginekologa z powodu zaburzeń płodności bądź poronień i dopiero te objawy powodują rozpoczęcie diagnostyki w kierunku endometriozy.
Do pozostałych objawów endometriozy należą:
- ból podczas stosunków płciowych (dyspareunia),
- ból podczas oddawania moczu i/lub stolca,
- przewlekłe bóle pleców w okolicy krzyżowej,
- zaburzenia cyklu miesiączkowego: nieregularne miesiączki, brak owulacji,
- wzdęcia,
- biegunki,
- zaparcia,
- przewlekły ból brzucha,
- cykliczne krwawienie z cewki moczowej i/lub odbytnicy objawiające się jako krew w moczu i/lub kale.
U pacjentek mogą występować także inne, mniej częste objawy, które są uzależnione od położenia nieprawidłowej błony śluzowej macicy.
Jak rozpoznaje się endometriozę? Jakie badania wykonać?
Postawienie diagnozy i rozpoznanie stopnia zaawansowania choroby często nie jest proste i wymaga przeprowadzenia szeregu badań. Podstawą jest zebranie wnikliwego wywiadu oraz przeprowadzenie badania ginekologicznego. Dodatkowo, w zależności od objawów, lekarz może zlecić wykonanie różnych badań obrazowych, laboratoryjnych lub nawet zdecydować o konieczności przeprowadzenia diagnostycznej laparoskopii (operacji, podczas której poszukuje się komórek endometrium w obrębie jamy brzusznej).
Diagnoza endometriozy najczęściej opiera się na:
- wywiadzie medycznym,
- badaniu ginekologicznym,
- USG przezpochwowym,
- rezonansie magnetycznym,
- laparoskopii (złoty standard diagnostyczny).
Leczenie endometriozy – jakie są możliwości?
Rozpoznanie endometriozy i dobór metody leczenia uzależniony jest od wieku pacjentki, objawów, zaawansowania choroby oraz planów dotyczących zajścia w ciążę. Możliwe jest leczenie farmakologiczne oraz chirurgiczne. Stosuje się taką metodę leczenia, aby w miarę możliwości pozwoliła pacjentce na realizację planów prokreacyjnych oraz maksymalnie zredukowała towarzyszące chorobie objawy, szczególnie bólowe i redukcję stanów zapalnych. Do najpowszechniejszych form leczenia zaliczamy:
Leczenie farmakologiczne
- leki przeciwbólowe,
- terapia hormonalna (dienogest), antykoncepcja hormonalna),
- leki hamujące cykl owulacyjny.
Leczenie operacyjne
Gdy objawy choroby są nasilone lub występują torbiele endometrialne, rozważa się leczenie chirurgiczne tzw. laparoskopowe, które pozwala usunąć zmiany chorobowe.
Wsparcie objawowe
- dieta przeciwzapalna,
- aktywność fizyczna,
- techniki radzenia sobie z bólem.
Endometrioza a płodność – czy można zajść w ciążę?
Endometrioza może utrudniać zajście w ciążę, ale wiele kobiet z tą chorobą zostaje mamami — zarówno naturalnie, jak i dzięki metodom wspomaganego rozrodu.
W leczeniu niepłodności stosuje się m.in.:
- leczenie hormonalne,
- usunięcie ognisk endometriozy,
- inseminację,
- in vitro (IVF).
Wczesne rozpoznanie zwiększa szanse na skuteczne zaplanowanie ciąży.
Jak radzić sobie z endometriozą na co dzień?
Życie z endometriozą wymaga połączenia opieki medycznej, obserwacji własnego organizmu i modyfikacji stylu życia. Pomocne mogą być techniki redukcji stresu, regularna aktywność fizyczna, dieta przeciwzapalna oraz planowanie dnia tak, by uwzględniać okresy większego nasilenia się dolegliwości bólowych. Kluczowe jest także korzystanie ze wsparcia — zarówno specjalistów, jak i bliskich — aby lepiej zarządzać objawami i poprawić komfort życia.
Dieta przy endometriozie
- produkty przeciwzapalne (ryby, oliwa, warzywa),
- ograniczenie cukru i wysoko przetworzonej żywności,
- wsparcie mikrobioty jelitowej.
Aktywność fizyczna
- joga,
- pilates,
- delikatne ćwiczenia wzmacniające.
Techniki radzenia sobie z bólem
- ciepłe okłady,
- relaksacja,
- ćwiczenia oddechowe.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Warto skonsultować się z ginekologiem, jeśli:
- ból miesiączkowy utrudnia normalne funkcjonowanie,
- objawy nasilają się z cyklu na cykl,
- występują problemy z płodnością,
- pojawiają się silne bóle podczas wypróżniania lub współżycia.
FAQ. Najczęstrze pytania o endometriozę
Czy endometrioza jest chorobą uleczalną?
Nie — jest chorobą przewlekłą, ale można skutecznie kontrolować jej objawy.
Czy endometrioza może wracać?
Tak, nawet po operacji endometriozy zmiany mogą się odnowić.
Czy bolesne miesiączki zawsze oznaczają endometriozę?
Nie, ale silny ból jest jednym z najczęstszych objawów i warto go skonsultować z lekarzem.
Czy endometrioza utrudnia zajście w ciążę?
Może, ale wiele kobiet zachodzi w ciążę dzięki odpowiedniemu leczeniu.
