23 sierpnia 2021

Wyznaczniki skutecznego karmienia piersią

Ekspert

Niektóre noworodki i niemowlęta często ulewają po karmieniu nawet bardzo obficie z powodu połykania powietrza. Ulewanie nie powinno martwić, gdy dziecko prawidłowo przybiera na wadze. Jeżeli dziecko bardzo ulewa, warto unikać nawet lekkiego uciskania brzuszka po karmieniu trzymając dziecko do odbicia lub podnoszenia nóżek zbyt wysoko podczas przewijania.

Spis treści:

Czy ulewanie jest niepokojące?
Czy podczas karmienia piersią należy dziecko „przepajać”?
Czy można karmić tylko jedną piersią?
Jak zwiększyć wydzielanie mleka?
Jak przechowywać odciągnięty pokarm?
Czy możliwe jest karmienie piersią bliźniąt?
Czy choroba matki i przyjmowanie leków umożliwiają karmienie piersią?
FAQ - najczęstrze pytania o przewijanie niemowląt

Czy ulewanie jest niepokojące?

Niektóre noworodki i niemowlęta często ulewają po karmieniu nawet bardzo obficie z powodu połykania powietrza. Ulewanie nie powinno martwić, gdy dziecko prawidłowo przybiera na wadze. Jeżeli dziecko bardzo ulewa, warto unikać nawet lekkiego uciskania brzuszka po karmieniu trzymając dziecko do odbicia lub podnoszenia nóżek zbyt wysoko podczas przewijania.

Jeśli ulewanie staje się coraz bardziej obfite lub przechodzi w wymioty, konieczna jest wizyta u pediatry.

Czy podczas karmienia piersią należy dziecko „przepajać”?

Nie ma potrzeby przepajania dziecka w pierwszych miesiącach życia, gdyż mleko mamy zaspokaja potrzebę picia i jedzenia.

Wyjątkiem może być zwiększone pragnienie maluszka w trakcie upałów lub zimą w suchych, mocno nagrzanych pomieszczeniach. W takich sytuacjach położna może doradzić przepajanie dziecka niewielką ilością przegotowanej, ciepłej wody.

Czy można karmić tylko jedną piersią?

Zazwyczaj mamy karmią dziecko jedną i drugą piersią zgodnie z zaleceniami. Zdarzają się jednak takie sytuacje, że tylko jedna pierś jest w stanie laktacji i karmienie dziecka tą jedną piersią jest wystarczające.

Jak zwiększyć wydzielanie mleka?

Warto pamiętać, że konieczne jest przyjmowanie przez matkę płynów w ilości 2-3 l dziennie. Należy podawać pierś dziecku na żądanie. Zaleca się od 8 do 12 karmień na dobę. Ponadto trzeba pilnować, aby maluch prawidłowo ssał pierś i opróżniał ją do końca.

Nie powinno się rezygnować z karmień nocnych na rzecz mieszanki, gdyż nocne karmienia silnie stymulują laktację. W razie potrzeby można wspomóc się prolaktacyjnymi suplementami diety.

Jak przechowywać odciągnięty pokarm?

Pojemnik, w którym będzie znajdować się pokarm, musi być czysty i wyparzony.

Właściwie przechowywane mleko nie wymaga przegotowania, tylko podgrzania do temperatury ciała, najlepiej w kąpieli wodnej lub pogrzewaczu do butelek.

Pokarm można bezpiecznie przechowywać:

do kilku godzin w temperaturze pokojowej,
do 4 dni (96 godzin) w lodówce, przy tylnej ściance w temp.4-6 st.C,
do 7 dni w zamrażalniku lodówki -10 st.C,
do 3-6 miesięcy w zamrażarce od -18 st.C do -20 st.C.

Uwaga! Pokarm powinno się rozmrażać powoli na półce w lodówce. Nigdy nie zamrażaj rozmrożonego wcześniej pokarmu.

Czy możliwe jest karmienie piersią bliźniąt?

Oczywiście! Równocześnie lub osobno. Możliwe, że w początkowym okresie potrzebne będzie wsparcie i pomoc. Częste ssanie piersi spowoduje, ze produkcja pokarmu będzie wystarczająca.

Czy choroba matki i przyjmowanie leków umożliwiają karmienie piersią?

Jest bardzo niewiele chorób matki, które uniemożliwiają karmienie piersią i w razie wątpliwości najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z lekarzem. Zawsze należy się upewnić, czy przepisany lek może być przyjmowany w trakcie karmienia piersią i czy jego przyjmowanie jest absolutnie konieczne. Karmiąca matka może bezpiecznie brać przeciwbólowo i przeciwgorączkowo preparaty zawierające paracetamol.

Infekcje wirusowe i bakteryjne nie są przeciwwskazaniem do karmienia, a wręcz przeciwciała odpornościowe zawarte w pokarmie mamy budują odporność dziecka.

Kiedy mama wysoko gorączkuje, może karmić swoje dziecko po zrobieniu szybkiego, łatwego testu. Zaleca się odciągnąć niewielką ilość pokarmu i sprawdzić, czy mleko nie ”kłaczkuje” czyli czy nie ścina się białko w mleku. W razie wątpliwości warto poradzić się położnej.

FAQ - najczęstrze pytania o przewijanie niemowląt

1. Jakie są wskaźniki skutecznego karmienia niemowlęcia?

Najbardziej wiarygodnym wskaźnikiem są pieluszki – obserwuj ich liczbę, nie swoje odczucia dotyczące piersi ani płacz dziecka. Płacz jest późnym objawem głodu.

Podczas karmienia obserwuj dziecko: po początkowym szybkim ssaniu (które pobudza wypływ mleka) powinno przejść w wolniejsze, głębsze ruchy ze słyszalnym przełykaniem. Efektywne karmienie piersią trwa minimum 10–15 minut z jednej piersi. Po karmieniu dziecko powinno być spokojne i rozluźnione – z otwartymi dłońmi i bez poszukiwania piersi.

Przyrost masy ciała to kolejny ważny sygnał: powrót do wagi urodzeniowej powinien nastąpić ok. 7.–10. doby życia, a po 2. tygodniu dziecko powinno przybierać ok. 26–31 gramów dziennie.

Jeśli masz wątpliwości – skonsultuj się z położną lub certyfikowanym doradcą laktacyjnym.

2. Co to jest metoda 7-5-3 w karmieniu niemowląt?

Metoda 7-5-3 (znana też jako schemat Chele Marmet) to technika odciągania pokarmu stosowana wtedy, gdy laktacja jest zbyt słaba lub gdy dziecko nie może karmić bezpośrednio z piersi. Jej celem jest intensywna stymulacja produkcji mleka.

Produkcja mleka rządzi się zasadą popytu i podaży – im częściej i dokładniej pierś jest opróżniana, tym więcej mleka jest produkowane. Metoda 7-5-3 naśladuje zachowanie głodnego niemowlęcia, które wraca do piersi częściej niż zwykle.

Schemat jednej sesji:

Prawa pierś: 7 minut → Lewa pierś: 7 minut
Prawa pierś: 5 minut → Lewa pierś: 5 minut
Prawa pierś: 3 minuty → Lewa pierś: 3 minuty

Cała sesja trwa ok. 30 minut. Przy użyciu laktatora elektrycznego na obie piersi jednocześnie można skrócić schemat do 5-3-2 minut (łącznie ok. 20 minut).

Ważne zasady stosowania metody:

odciągaj po karmieniu dziecka (lub zamiast, jeśli dziecko nie ssie)
powtarzaj sesje 8–10 razy na dobę, w tym przynajmniej raz w nocy między godz. 1:00 a 4:00 – wtedy poziom prolaktyny jest najwyższy
stosuj metodę przez minimum 7–10 dni, żeby organizm zareagował zwiększoną produkcją
nawet jeśli mleko nie płynie – stymulacja mechaniczna wysyła sygnał hormonalny do przysadki mózgowej, który z czasem przynosi efekty

3. Jak jeść, aby poprawić laktację?

Produkcja mleka pochłania dodatkowe 400–500 kcal dziennie, dlatego dieta karmiącej mamy powinna dostarczać więcej energii, nie mniej. Niedobory kaloryczne prowadzą do zmęczenia i mogą osłabić odruch wypływu mleka.

Dieta w okresie karmienia piersią powinna być zawsze indywidualnie dopasowana. Nie wszystkie mamy karmiące mogą jeść wszystko – u części kobiet lub niemowląt konieczne jest ograniczenie niektórych produktów, szczególnie przy podejrzeniu lub rozpoznaniu alergii (np. na białko mleka krowiego) lub nadwrażliwości na konkretne składniki (np. migdały, płatki owsiane – ze względu na zawartość niklu).

Produkty szczególnie warte uwagi:

tłuste ryby morskie (łosoś, szprot, dorsz) dostarczają kwasów omega-3 (DHA), które wspierają rozwój mózgu i wzroku dziecka; jeśli nie jadasz ryb, uzupełnij suplementem (min. 200 mg DHA dziennie)
nabiał, migdały, sezam i zielone warzywa liściaste są źródłem wapnia, który chroni kości przed osłabieniem w czasie karmienia
chude mięso, jaja i rośliny strączkowe dostarczają białka potrzebnego do produkcji mleka
płatki owsiane i słód jęczmienny mają działanie mlekopędne (galaktogogi); słód zawiera beta-glukan, który pośrednio pobudza wydzielanie prolaktyny – można go pić w formie kawy zbożowej lub piwa bezalkoholowego 0,0%
kozieradka i daktyle w badaniach wykazały potencjał wspierający laktację

Nawodnienie jest kluczowe – pij ok. 2,5–2,7 litra płynów dziennie, głównie wody. Podczas karmienia naturalnie poczujesz większe pragnienie – to prawidłowy sygnał wydzielania oksytocyny.

Nie musisz rezygnować z kapusty, cebuli, czekolady ani kawy, jeśli dziecko nie reaguje na nie nieprawidłowo. Ograniczenia dietetyczne stosuje się wyłącznie przy potwierdzonych alergiach.

4. Jak karmić, żeby dziecko nie miało kolek?

Kolka niemowlęca to zaburzenie czynnościowe wynikające z niedojrzałości układu pokarmowego – nie jest chorobą. Jedną z głównych przyczyn fizycznych jest aerofagia, czyli połykanie zbyt dużej ilości powietrza podczas jedzenia. Wiele zależy od techniki karmienia.

Przy karmieniu piersią dziecko musi obejmować ustami nie tylko brodawkę, ale także dużą część otoczki. Usta powinny być szeroko otwarte (kąt ok. 120°), a nos i broda dotykać piersi. Taki chwyt tworzy szczelne podciśnienie, przez które powietrze nie wnika do buzi podczas ssania.

Przy karmieniu butelką smoczek musi być stale wypełniony mlekiem – trzymaj butelkę pod odpowiednim kątem, żeby powietrze nie gromadziło się w smoczku. Wybieraj smoczki o wolnym przepływie; gdy mleko płynie za szybko, dziecko łapie powietrze i połyka je razem z pokarmem.

Karm dziecko w pozycji półpionowej, gdzie głowa jest wyżej niż brzuszek – ułatwia to oddzielenie gazów w żołądku.

Po każdym karmieniu pionizuj dziecko: połóż je z brzuszkiem opartym o Twoje ramię i delikatnie głaszcz lub stukaj po pleckach przez 10–15 minut. Jeśli dziecko ma trudność z odbiciem, spróbuj delikatnego masażu brzuszka zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Przed karmieniem możesz na chwilę położyć dziecko na brzuszku (pod stałą kontrolą) – pomaga to w odgazowaniu.

5. Ile powinno trwać jedno karmienie noworodka?

Przy karmieniu piersią efektywne ssanie powinno trwać minimum 15 minut z jednej piersi. Skład mleka zmienia się w trakcie karmienia: na początku dziecko otrzymuje mleko wodniste, zaspokajające pragnienie, a pod koniec – mleko tłuste i kaloryczne, które daje sytość i wspiera rozwój układu nerwowego. Zbyt wczesne odstawienie od piersi sprawia, że dziecko dostaje głównie laktozę, która fermentuje w jelitach i może nasilać bóle brzucha. W pierwszych tygodniach sesje karmienia odbywają się 8–12 razy na dobę i mogą trwać nawet 30–45 minut łącznie z obu piersi – to zupełnie normalne.

Przy karmieniu butelką karmienie mlekiem modyfikowanym lub odciągniętym powinno trwać 10–20 minut. Jeśli trwa poniżej 10 minut, mleko płynie prawdopodobnie za szybko – dziecko naje się, zanim ośrodek sytości zdąży zareagować, co może prowadzić do przekarmiania i częstego ulewania. Jeśli przekracza 20–30 minut, przepływ smoczka może być zbyt wolny lub dziecko jest osłabione i spala na samo ssanie więcej energii, niż przyjmuje z mleka.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Celem materiału jest promocja zdrowia i profilaktyki chorób. Pamiętaj, że proces leczenia powinien być dostosowywany do indywidualnej sytuacji pacjenta. Jeżeli zauważasz u siebie niepokojące objawy, skonsultuj je z lekarzem.