FOMO – czym jest i jak sobie z nim radzić?

Skrót FOMO, czyli fear of missing out tłumaczony jest jako obawa przed wypadnięciem z bycia na bieżąco. Wiąże się to z poczuciem, że stracimy coś istotnego, gdy nie będziemy online, czyli mieli dostępu do Internetu i różnych platform społecznych i komunikacyjnych. Posługując się bardziej formalną definicją, FOMO to „wszechogarniający lęk, że inne osoby w danym momencie przeżywają bardzo satysfakcjonujące doświadczenia, w których ja nie uczestniczę” (Przybylski i wsp., 2013). Osoby doświadczające FOMO mogą doświadczać również stresu i braku satysfakcji. Bardzo często to zjawisko jest badane razem z problemowym korzystaniem (uzależnieniem) od Internetu, serwisów społecznościowych czy nałogowego korzystania z telefonu.

 

Analizując badania przeprowadzone w Polsce, można wskazać grupy społeczne, które są bardziej narażone na lęk przed wypadnięciem z obiegu. Biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania, ryzyko wrasta w dużych i wielkich miastach, natomiast osoby mieszkające na wsi, w małych i średnich miastach rzadziej rozwijają najcięższe objawy lęku. W największym ryzyku są również nastolatkowie, a także młodzi dorośli w przedziale wiekowym 25-34 lata. Wśród osób po 34 roku życia widać tendencję do zmniejszania się natężenia syndromu FOMO. Dotychczasowe wyniki wskazują jednak, że średniego poziomu FOMO doświadcza aż 60% badanych Polaków. Wskazuje to na bardzo duże rozpowszechnienie objawów FOMO związanego z lękiem przed byciem pominiętym. 

 

Nastolatkowie są w grupie szczególnego ryzyka. Z jednej strony znajdują się w krytycznej fazie rozwojowej, w której kształtuje się wiele procesów i mechanizmów, ale jednocześnie spędzają dużo czasu na aktywności w internecie. Badania NASK (Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – polski instytut badawczy) wskazują, że w 2020 r. nastolatkowie spędzają w czasie wolnym w sieci średnio 4 godziny i 50 minut dziennie, a podczas dni wolnych wzrasta do 6 godzin i 10 minut. Warto pamiętać o tym, że problemowe korzystanie z internetu jest związane z większą podatnością na rozwinięcie FOMO. 

 

Media społecznościowe generują niekończący się strumień treści: zdjęć, relacji, sukcesów czy podróży innych osób. Często widzimy jedynie najbardziej atrakcyjne fragmenty czyjegoś życia, co w naturalny sposób prowadzi do porównań i poczucia, że żyjemy mniej interesująco.

Psychologia nazywa to mechanizmem porównywania społecznego — im częściej porównujemy się z innymi, tym większy staje się lęk przed przegapieniem z pozoru ważnych informacji.

Oprócz FOMO spotkać nie można z takimi określeniami jak phubbing i nomofobia. Chociaż o phubbingu rzadko słyszy się w dyskusjach, zdecydowana większość społeczeństwa go doświadczyła. Jest to sytuacja, w której ktoś skupia się wyłącznie na swoim telefonie, kosztem rozmowy czy interakcji z innymi osobami. Każdy może poczuć się w takiej sytuacji odtrącony, poirytowany lub odebrać takie zachowanie jako przejaw braku szacunku lub kultury. Osoby doświadczające FOMO są bardziej skłonne stosować phubbing. Odczuwając presję i lęk przed utratą nowych informacji, niektórzy wolą skupić się na odświeżaniu powiadomień w telefonie niż rozmową w świecie realnym. 

Nomofobia to strach przed brakiem smartfona. Część badaczy i terapeutów wskazuje, że jest to ściśle związane z nałogowym korzystaniem z telefonu, które negatywnie wpływa na daną osobę. W sytuacjach, gdy nie może z niego korzystać, odczuwa między innymi niepokój czy stres. Podobnie jak w przypadku phubbingu, strach przed brakiem smartfona jest związany z FOMO i często ze sobą współwystępują. 

 

Coraz częściej można usłyszeć określenia takie jak higiena cyfrowa lub dobrostan cyfrowy. Oba określenia dotyczą bardzo ważnego obszaru, jakim jest dbanie o zdrowie nasze i bliskich. Każdy powinien dbać o własny dobrostan, wystarczy zwrócić uwagę na kilka głównych obszarów. 

 

Ogranicz bodźce cyfrowe

Stawianie granic także przed samym sobą bywa trudnym zadaniem. Jest to jednak konieczne do tego, aby w pełni zapanować nad FOMO i opierać się pokusom nieustannego sprawdzania telefonu. 

 

Uważność to pierwszy krok, skupiając się na sobie samym, każdy potrafi odpowiedzieć przed samym sobą, czy doświadcza FOMO. Czasami wymaga to dłuższego wsłuchania się, ale zrozumienie i dostrzeżenie problemu zawsze jest pierwszym krokiem do jego pokonania.  Nawet kilka minut dziennie medytacji lub prostych ćwiczeń oddechowych pozwoli złagodzić napięcie i zmniejszyć psychologiczną potrzebę sprawdzania, „co się dzieje”.

 

Korzystanie z mediów społecznościowych w sposób świadomy chroni przed skutkami FOMO. Warto regularnie „czyścić” subskrypcje i przestać obserwować konta, które mogę negatywnie wpływać na obniżenie samooceny. Ustalanie priorytetów pozwala skupić się na najistotniejszych elementach. Biorąc telefon do ręki chcę sprawdzić tylko godzinę, a może przy okazji sprawdzić, czy nikt do mnie nie napisał lub nie wrzucił ciekawego zdjęcia na media społecznościowe? Ustalenie priorytetów oraz konsekwentne ich realizowanie jest prostą metodą na skupieniu się na tym, co jest naprawdę ważne. Pomocne może okazać się stworzenie listy zadań do realizacji. 

 

Skup się na realnych czynnościach dających satysfakcję i szczęście. To również może wydawać się proste i oczywiste, jednak wiele osób zapomina o tym, ile satysfakcji daje im ich hobby. Wyjście ze znajomymi do nowej restauracji, dzień spędzony na jeździe rowerem lub wspólnym gotowaniu mogą przynieść dawkę silnych pozytywnych emocji, które przezwyciężą lęk odczuwany z powodu FOMO. 

 

Nie — to zjawisko psychologiczne, które może jednak nasilać objawy stresu, lęku lub obniżonego nastroju. W skrajnych przypadkach pomocna może być psychoterapia.

 

Ciekawość jest neutralna, natomiast FOMO wywołuje napięcie i poczucie dyskomfortu, gdy nie jesteśmy na bieżąco. Przydatne może być również zrobienie testu na FOMO.

 

Tak — młodsze osoby, szczególnie aktywne w social mediach, są na nie bardziej narażone.

 

Tak, często pomagają proste zmiany: ograniczenie czasu online, przerwy od mediów, praktykowanie uważności i wzmacnianie samooceny.

 

Jeśli objawy utrzymują się długo, wpływają na sen, relacje, nastrój lub pracę — warto skonsultować się ze specjalistą.