05 marca 2026

Czy częste infekcje to oznaka braku odporności?

Szukając odpowiedzi na to, dlaczego chorujemy, powinniśmy się skupić na naszym ogólnym dobrostanie, który istotnie wpływa na sprawne działanie układu odporności naszego organizmu. Przyjrzyjmy się, co wpływa na naszą odporność.

kobieta siedzi na kanapie pod kocem i wyciera nos chusteczką higieniczną

Spis treści

  1. Czym jest układ odpornościowy i jak działa
  2. Dlaczego częściej chorujemy?
  3. Codzienne zachowania ograniczające ryzyko infekcji (także u dzieci)
  4. Szczepienia ochronne jako wsparcie odporności
  5. Kiedy udać się do immunologa?
  6. Podsumowanie

Czym jest układ odpornościowy i jak działa

Za ochronę naszego organizmu przed szkodliwymi czynnikami, w tym zakażeniami, odpowiada skomplikowany zespół różnorodnych mechanizmów tworzący układ odporności. 
 
W jego skład wchodzą zarówno mechaniczne bariery tworzone przez skórę i śluzówki, jak i liczne sieci współpracujących ze sobą komórek i wydzielanych przez nie substancji sygnałowych tworzące złożony system immunologiczny. 
 
Zaburzenie budowy, funkcji czy współdziałania poszczególnych składowych układu odporności objawiać się może zwiększoną skłonnością do zakażeń, ale też występowaniem chorób z nadwrażliwości (np. alergii), autoimmunologicznych czy nowotworowych. 
 
Zadaniem układu odporności jest chronienie nas nie tylko przed zagrożeniami z zewnątrz, ale także prawidłowe rozpoznawanie nieszkodliwych dla nas czynników zewnętrznych (jak np. pyłki w przypadku alergii) czy elementów własnych ustroju (autotolerancja zaburzona w chorobach z autoagresji) a także usuwanie lub niszczenie komórek nowotworowych.  
 
Przy tak złożonych mechanizmach nie można traktować zagadnienia odporności zero-jedynkowo, czyli że ją mamy i funkcjonuje sprawnie oraz chroni nas w pełni - lub jej nie mamy, czyli działa nieprawidłowo i wówczas według powszechnej opinii i w najprostszym rozumieniu nie mamy odporności lub mamy słabą odporność.  
 
 

Dlaczego częściej chorujemy? 

Dość powszechnymi przyczynami nawracających, częstych infekcji zarówno u dzieci jak i osób dorosłych są problemy natury alergicznej lub laryngologicznej. Jeśli cierpimy z powodu nawrotowych, przedłużających się katarów, mamy problemy z zatokami, częste anginy, zapalenia uszu, gardła czy nawet banalne infekcje kataralne, które leczą się wolno, przedłużają się albo dają w następstwie zapalenia dolnych dróg oddechowych, warto skonsultować się ze specjalistą, aby wykluczyć to podłoże częstych problemów infekcyjnych w drogach oddechowych.  
 
Zanim poświęcimy energię na poszukiwanie idealnego i niezawodnego sposobu na poprawę odporności i podejmiemy próby stymulacji naszej odporności, zastanówmy się czy na co dzień robimy wszystko, co sprzyja zdrowiu i optymalnemu funkcjonowaniu układu odpornościowego. Mówiąc najprościej, czy nasze codzienne zachowania i wybory nie wpływają negatywnie na system odpornościowy, tzn. czy nie szkodzimy naszym siłom obronnym. 
 
Czynnikami upośledzającymi naszą odporność i w konsekwencji predysponującymi nas do częstszych, cięższych a także przewlekających się i nawrotowych infekcji są: 
 
  • stres i deprywacja snu,  
  • brak czasu na regenerację, 
  • zła dieta, 
  • brak aktywności fizycznej lub nieadekwatny/nadmierny wysiłek (przetrenowanie) 
  • brak rozpoznania i/lub prawidłowego leczenia chorób współistniejących i przewlekłych takich jak alergia, astma, problemy laryngologiczne czy choroby układu krążenia (nadciśnienie, niewydolność serca), otyłość, cukrzyca itd., 
  • zła jakość powietrza, którym oddychamy – smog, przegrzewanie pomieszczeń,  
  • palenie bierne i czynne, 
  • zbyt mała ilość wypijanej wody – każda komórka organizmu do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje wody, 
  • nadużywanie antybiotyków – w tym bezzasadne ich stosowanie w przypadku infekcji wirusowych. 
Troska i zadbanie o filary zdrowego stylu życia to nasz wkład w budowanie zdrowia i prawidłowej odporności. 
 
Zanim dotrzemy na konsultację do specjalisty w poszukiwaniu przyczyn częstego chorowania, warto w zaciszu własnego domu lub w gabinecie prowadzącego nas lub dziecko lekarza pierwszego kontaktu zrobić swoisty “rachunek sumienia”. Czy któryś z wymienionych wyżej czynników działających negatywnie na naszą odporność, układ oddechowy, funkcje ochronne błon śluzowych czy w końcu ogólny stan zdrowia, nie ma u nas kluczowego znaczenia? A jeśli go zidentyfikujemy, to sprawnie wprowadzić interwencje zmierzające do jego redukcji lub całkowitego wyeliminowania.  
 

Codzienne zachowania ograniczające ryzyko infekcji (także u dzieci)

Mamy też wpływ na podejmowane aktywności i nasz sposób zachowania np. w sezonie infekcyjnym, które zwiększają nasze szanse na uniknięcie choroby. Są to:

  1. unikanie zbiorowisk (koncert/klub/dyskoteka/market), 
  2. zachowanie dystansu w kontaktach społecznych, 
  3. noszenie maski (nie tylko by chronić siebie, ale też gdy mamy objawy infekcji w trosce o innych), 
  4. większy reżim dotyczący mycia rąk, 
  5. zadbanie o wietrzenie pomieszczeń, gdy w domu/pracy/najbliższym otoczeniu jest chora osoba (członek rodziny/współpracownik).  

Jednym z najczęstszych powodów częstych infekcji u dzieci w okresie uczęszczania do żłobka lub przedszkola jest właśnie narażenie na liczne czynniki infekcyjne w środowisku. Kolejnym istotnym czynnikiem w tej grupie wiekowej jest niedojrzałość układu opornościowego i swoisty trening odporności konieczny do odbycia na starcie życia każdego z nas. Nie rodzimy się bowiem z pełną zdolnością rozpoznawania i efektywnego zwalczania patogenów i drobnoustrojów. 

Dodatkowym zabezpieczeniem przed zachorowaniem na infekcje jest zadbanie o wykonanie zalecanych szczepień u siebie i swoich najbliższych (partnera, dzieci i rodziców). 

 

Szczepienia ochronne jako wsparcie odporności

Szczepienia przeciwko grypie, COVID-19, krztuścowi czy pneumokokom to “must have” w okresie jesieni i zimy, zarówno dla osoby w pełni aktywności tj. młodego dorosłego czy osoby w wieku średnim, jak i (a może przede wszystkim!) seniora. 

Dzięki szczepieniom nasz układ odpornościowy ma szanse w kontrolowanych warunkach „poznać” zagrażające nam drobnoustroje i wyuczyć się szybkich ścieżek uruchamiania najbardziej celowanej i efektywnej odpowiedzi na zagrożenie w przypadku kontaktu z patogenem w środowisku naturalnym.

 

Kiedy udać się do immunologa

Pewne konkretne defekty odporności, których opisano już aktualnie blisko 500, noszą nazwę pierwotnych niedoborów odporności (PNO). I choć jest to grupa rzadkich chorób, warto zwrócić uwagę na listę ostrzegawczych objawów podsumowującą alarmowe sytuacje, w których powinniśmy pomyśleć również o konsultacji specjalisty immunologa. Przeprowadzi on nas przez ścieżkę diagnostyki zaburzeń odporności, a w razie ich wykrycia zaleci adekwatne postępowanie lecznicze. Podpowie również wartościowe sposoby na wspomaganie naszej odporności i rozwieje nasze ewentualne wątpliwości dotyczące szczepień ochronnych. Ze względu na fakt, iż pewne defekty odporności, choć wrodzone, objawiać się mogą problemami zdrowotnymi występującymi w wieku dorosłym. Istnieją oddzielne listy ostrzegawczych objawów PNO u dzieci i u dorosłych. 

Szczególną sytuacją jest upośledzenie odpowiedzi immunologicznej przez ciężkie choroby ogólnoustrojowe (hematologiczne, nowotworowe, autoimmunologiczne czy zakaźne) lub stosowane w ich leczeniu leki immunosupresyjne, co dotyczyć może zarówno osób dorosłych jak i dzieci. Jest to określane jako wtórny (do choroby i/lub leczenia) niedobór odporności.

 

Podsumowanie

Odporność to złożony mechanizm, który poza wpływem czynników wewnętrznych, medycznych, może być regulowany poprzez nasze własne działania. Warto poświęcić trochę czasu na zaangażowanie się w działania wspierające odporność naszego organizmu.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Celem materiału jest promocja zdrowia i profilaktyki chorób. Pamiętaj, że proces leczenia powinien być dostosowywany do indywidualnej sytuacji pacjenta. Jeżeli zauważasz u siebie niepokojące objawy, skonsultuj je z lekarzem.

Zamknij