Utrzymuj prawidłową masę ciała i bądź aktywny fizycznie
Spis treści
- Nadwaga i otyłość – narastające wyzwanie zdrowotne
- Konsekwencje zdrowotne
- Zapobieganie nadwadze i otyłości – aktywność fizyczna
- Czy każda aktywność fizyczna chroni przed nowotworami?
Nadwaga i otyłość – narastające wyzwanie zdrowotne
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization - WHO) na świecie od 1975 roku liczba osób zmagających się z otyłością wzrosła blisko trzykrotnie. W 2016 roku 39% dorosłej populacji światowej (od 18 roku życia wzwyż) miało nadwagę, natomiast 13% osób było otyłych. W tym samym roku, ponad 340 milionów dzieci i młodzieży w wieku 5-19 lat miało nadwagę lub zmagało się z otyłością.
W Polsce obserwujemy rosnące odsetki osób z nadwagą i otyłością. Według danych Eurostatu, w Polsce, prawie 50% dorosłych kobiet (18+) ma nadwagę, a 20% jest otyłych. Wśród dorosłych mężczyzn blisko 70% ma nadwagę, natomiast 20% jest otyłych. Odsetki te są wyższe niż średnie wartości dla krajów Unii Europejskiej, które wynoszą dla kobiet 46% w przypadku nadwagi i 16% w przypadku otyłości, dla mężczyzn odpowiednio 60% - nadwaga i 17% - otyłość. Według danych Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości, w Polsce nadwaga i otyłość stanowią również poważne wyzwanie zdrowotne wśród dzieci i młodzieży – z nadwagą lub otyłością zmaga się 12,2% chłopców i 10% dziewcząt w wieku przedszkolnym oraz 18,5% chłopców i 14,3% dziewcząt w wieku szkolnym.
Konsekwencje zdrowotne
Otyłość jest oficjalnie uznaną jednostką chorobową, która samodzielnie stanowi poważne zagrożenie dla naszego zdrowia, zwiększając jednocześnie ryzyko występowania innych groźnych chorób, m.in. chorób onkologicznych. Badania naukowe dowodzą, że ryzyko rozwoju raka rośnie proporcjonalnie do wzrostu ilości tłuszczu w organizmie. Wynika to z wielu zmian zachodzących w organizmie osób z nieprawidłową masą ciała. Zwiększona objętość tkanki tłuszczowej, zwłaszcza tej zlokalizowanej wokół narządów wewnętrznych, powoduje stan przewlekłego stanu zapalnego. Ponadto, wpływa ona na poziom hormonów, takich jak estrogeny i insulina. W organizmie osób z nadwagą lub otyłością ilość tych hormonów jest wyższa niż u osób z prawidłową masą ciała. Z kolei wysoki poziom insuliny oraz oporność organizmu na insulinę – towarzyszące często otyłości - wspierają podziały komórek i utrudniają ich naturalne obumieranie, co sprzyja rozwojowi nowotworów. Badania naukowe potwierdzają związek nadwagi i otyłości z podwyższonym ryzykiem raka:
- piersi (po menopauzie),
- jelita grubego,
- trzonu macicy (endometrium),
- nerki,
- wątroby,
- trzustki,
- przełyku.
Ponadto, coraz więcej badań naukowych wskazuje na związek nadwagi i otyłości ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka pęcherzyka żółciowego, raka jamy ustnej, gardła, krtani, jajnika, prostaty (gruczołu krokowego) oraz raka żołądka.
Zapobieganie nadwadze i otyłości – aktywność fizyczna
Jednym z najważniejszych komponentów zdrowego stylu życia jest bez wątpienia regularna aktywność fizyczna. Wśród jej wielu zalet należy wymienić prewencyjny charakter w kontekście nadwagi i otyłości. Co więcej, obecnie dysponujemy licznymi dowodami naukowymi, potwierdzającymi obniżone ryzyko wielu rodzajów nowotworów w przypadku osób podejmujących regularną aktywność fizyczną. Należy wskazać tu m.in.: raka piersi, raka pęcherza moczowego, raka jelita grubego, endometrium, nerki, przełyku i raka żołądka. Oprócz tego, aktywność fizyczna - poprzez poprawę funkcji serca i układu krążenia, regulację poziomu cukru i insuliny we krwi, a także przez wspomaganie metabolizmu tłuszczów - obniża ryzyko chorób cywilizacyjnych, takich jak choroby serca, cukrzyca typu 2, czy wspomniana wcześniej otyłość. Regularny ruch wzmacnia układ odpornościowy i pomaga utrzymać zdrową wagę.
Czy każda aktywność fizyczna chroni przed nowotworami?
Jedną z najważniejszych cech podejmowanej przez nas aktywności fizycznej jest jej systematyczność, nie natomiast jej rodzaj. Zasadniczo, wyróżniamy dwa rodzaje aktywności fizycznej, ze względu na jej intensywność:
- aktywność o umiarkowanej intensywności - czyli aktywności, które przyspieszają tętno i oddech, ale nie są zbyt forsowne. Należą do nich taniec, szybki spacer, spokojne pływanie czy trening siłowy. Już 30 minut takich ćwiczeń dziennie może znacząco wpłynąć na zdrowie.
- aktywność o wysokiej intensywności - to ruch, który intensywnie podnosi temperaturę ciała, przyspiesza puls i powoduje intensywne pocenie się. Zaliczamy do nich aerobik, tenis, bieganie czy intensywne ćwiczenia na siłowni. Zalecana jest aktywność tego rodzaju przez co najmniej 30 minut dziennie dla najlepszych efektów zdrowotnych.
Warto wiedzieć, że niezależnie od rodzaju aktywności, którą podejmujemy, może ona być podzielona na mniejsze bloki czasowe (nie musimy ćwiczyć bez przerwy 30 lub 60 minut). Warto również podkreślić, że aktywność fizyczna, związana z naszym codziennym życiem, np., z przemieszczaniem się do i z pracy, czy używanie schodów zamiast windy, również wlicza się w 60 minut zalecanej dziennie aktywności fizycznej o umiarkowanej intensywności. W przypadku osób ze zdiagnozowanymi chorobami współistniejącymi, przed podjęciem aktywności fizycznej – w szczególności tej intensywnej – należy skonsultować się z lekarzem.
