Dieta wspomagająca leczenie endometriozy

Spis treści

1. Czym jest endometrioza i jak dieta wspiera jej leczenie?
2. Dieta w endometriozie
3. Superfoods w endometriozie
4. Suplementacja w endomteriozie

Czym jest endometrioza i jak dieta wspiera jej leczenie?

Endometrioza to przewlekła choroba zapalna, która polega na występowaniu komórek endometrium poza jamą macicy. Najczęściej objawia się bardzo bolesnymi miesiączkami, które utrudniają codzienne funkcjonowanie, oraz problemami z płodnością. Jednym z najważniejszych elementów leczenia endometriozy jest dietoterapia i suplementacja.

Aby odpowiednio zaplanować dietę w przypadku endometriozy, w pierwszej kolejności warto zrozumieć, na czym polega ta choroba. Przede wszystkim jest to schorzenie o charakterze przewlekłym i zapalnym. Oznacza to, że ma tendencję do nawracania, więc prawidłowa dieta powinna być stosowana przez całe życie.

Stan zapalny towarzyszący endometriozie w największym stopniu odpowiada za bardzo bolesne miesiączki, czyli objaw, który najczęściej skłania kobiety do konsultacji z lekarzem i przeprowadzenia diagnostyki. Dlatego postępowanie terapeutyczne i dietetyczne powinno być ukierunkowane na działanie przeciwzapalne, co przełoży się na złagodzenie objawów i spowolnienie progresji choroby. Co więcej, w endometriozie dochodzi do zaburzenia metabolizmu estrogenów, mikroflory jelitowej oraz funkcjonowania układu immunologicznego.

Dlatego dieta wspomagająca leczenie endometriozy powinna być ukierunkowana na:

• zmniejszanie stanu zapalnego,
• wspomaganie pracy wątroby, czyli narządu odpowiedzialnego za metabolizm estrogenów,
• wsparcie przewodu pokarmowego i odżywienie mikroflory jelitowej (endometrioza zwiększa ryzyko występowania problemów żołądkowo-jelitowych, zespołu jelita drażliwego oraz SIBO),
• poprawę funkcjonowania układu immunologicznego. 

Dieta w endometriozie

Jak odżywiać się w endometriozie? Najważniejsze jest stosowanie dobrze zbilansowanej, odżywczej diety bogatej w składniki o działaniu przeciwzapalnym i ograniczającej żywność prozapalną. Główne zasady dietoterapii obejmują:

• Spożywanie minimum 500 g warzyw i owoców dziennie. Jest to ilość minimalna, a każda dodatkowa porcja przyniesie więcej korzyści zdrowotnych. Obrazowo można przyjąć, że powinny stanowić co najmniej połowę talerza podczas planowania każdego posiłku. 
• Wybieranie głównie pełnoziarnistych produktów zbożowych zamiast produktów przetworzonych. Pieczywo razowe będzie lepszym wyborem niż pieczywo z oczyszczonej mąki lub wyroby cukiernicze. Biały makaron i biały ryż warto zastąpić ich pełnoziarnistymi odpowiednikami. 
• Bazowanie na zdrowych, przede wszystkim roślinnych źródłach tłuszczu takich jak oliwa z oliwek, olej z wiesiołka, olej lniany, awokado, orzechy, nasiona i pestki. Produkty te powinny stanowić główne źródła tłuszczów w diecie.
• Odpowiednią podaż błonnika. Reguluje pracę przewodu pokarmowego, odżywia mikroflorę jelitową, wspomaga metabolizm estrogenów. Występuje głównie w świeżych warzywach i owocach i pełnoziarnistych zbożach. Pomocne może być też włączenie do diety nasion chia, siemienia lnianego lub babki płesznik. 
• Dostarczanie pełnowartościowego białka, które jest kluczowe do regeneracji i odbudowy tkanek oraz utrzymania prawidłowej gospodarki hormonalnej. Najlepszymi źródłami białka są chude mięso, ryby, jaja oraz nasiona roślin strączkowych.
• Obecność świeżych lub suszonych ziół i przypraw. To bardzo często niedoceniane elementy diety i traktowane są wyłącznie jako sposób na poprawę smaku posiłków. Tymczasem są prawdziwym bogactwem substancji bioaktywnych o silnym działaniu przeciwzapalnym. Majeranek, rozmaryn, bazylia, oregano, mięta, imbir, cynamon, czosnek, czarnuszka to produkty, które pomogą zwalczyć stan zapalny.

Dieta wspomagająca leczenie endometriozy z założenia nie jest dietą eliminacją. Oznacza to, że diety wegańskie, bezmleczne, czy bezglutenowe nie są polecane bez konkretnych wskazań.

Produkty, których spożycie warto jednak ograniczyć to przede wszystkim:

• Czerwone przetworzone mięso, zwłaszcza kiełbasy, parówki, kabanosy, konserwy mięsne. Ich ograniczenie jest bardzo ważne zarówno w dietoterapii, jak i dietoprofilaktyce endometriozy. Już dwie porcje czerwonego mięsa tygodniowo zwiększają ryzyko endometriozy o 56%!.
• Produkty wysokoprzetworzone. Są źródłem soli i cukru, które w dużych ilościach mogą nasilać stan zapalny i zwiększać ryzyko innych problemów metabolicznych. Dodatkowo, często zawierają kwasy tłuszczowe typu trans, które mają silne właściwości prozapalne. Jeśli w wykazie składników zauważysz „częściowo utwardzone/uwodornione kwasy tłuszczowe” oznacza to, że produkt jest źródłem tłuszczów trans i lepiej pozostawić go na półce. 
• Alkohol i papierosy w każdej ilości i pod każdą postacią. Warto tu wspomnieć o czerwonym, wytrawnym winie, które zawiera resweratrol, substancję o działaniu przeciwzapalnym, przez co często bywa polecane jako prozdrowotny element diety. Resweratrol możesz jednak znaleźć w innych produktach np. ciemnych winogronach, a alkohol nie powinien być traktowany jako produkt wspomagający leczenie. 

Superfoods w endometriozie

Jakie produkty są szczególnie pomocne w endometriozie?

• Owoce jagodowe, takie jak truskawki, maliny, poziomki, porzeczki, borówki, aronia. Zawierają najwięcej polifenoli o silnym działaniu przeciwzapalnym. 
• Brokuły i kiełki brokułów. Są źródłem sulforafanu, związku, który wspomaga metabolizm estrogenów w wątrobie i obniża stan zapalny. 
• Olej z wiesiołka. Zawiera kwas gamma-linolenowy o działaniu przeciwzapalnym i obniżającym stężenie prostaglandyn, które są odpowiedzialne za ból podczas miesiączki. 
• Zielona herbata. Jest źródłem galusanu epigalokatechiny, jednej z najbardziej przeciwzapalnych substancji. 

Suplementacja w endomteriozie

Dietoterapię endometriozy warto uzupełnić też odpowiednią suplementacją. Pamiętaj jednak, że jest to tylko dodatek do sposobu żywienia. Żaden suplement nie zastąpi dobrze zbilansowanych, niskoprzetworzonych posiłków, dlatego suplementacja powinna być wdrażana dopiero wtedy, kiedy podstawy związane z dietą i stylem życia są dobrze zaopiekowane. Jakie suplementy mogą być pomocne w endometriozie?

• Witamina D – mimo że kojarzona jest głównie ze zdrowiem kości oraz odpornością, warto wiedzieć, że jej receptory znajdują się również w endometrium. Odpowiedni poziom witaminy D może zmniejszać objawy oraz spowalniać progresję endometriozy. 
• Kwasy omega-3 – mają bardzo silne działanie przeciwzapalne, mogą zmniejszać ból podczas miesiączki oraz ryzyko postępu i powikłań endometriozy.
• Kurkumina – to substancja aktywna występująca naturalnie w korzeniu kurkumy. Jest jedną z najlepiej przebadanych związków o silnym działaniu przeciwzapalnym. .
• NAC (acetylowana cysteina) – jest substancją o silnym działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Wspiera też funkcje wątroby i metabolizm estrogenów. 
• Resweratrol – to substancja blokująca powstawanie prozapalnych prostaglandyn, których podwyższone stężenie obserwuje się niemal u każdej kobiety z endometriozą i jest to związane z dolegliwościami bólowymi w okresie okołomenstruacyjnym. Naturalnie występuje w ciemnych winogronach. 
• ECGC (galusa epigallokatechiny) – to substancja aktywna występująca w liściach zielonej herbaty. Ma silne działanie przeciwzapalne i może zmniejszać rozrost komórek endometrialnych.

Podczas planowania suplementacji należy też wziąć pod uwagę przyjmowane leki, aby nie dopuścić do powstania między nimi niekorzystnych interakcji. Dlatego pamiętaj, że suplementy powinny być dobrane indywidualnie, najlepiej po konsultacji ze specjalistą. 

Dieta w endometriozie powinna bazować na naturalnych, nieprzetworzonych produktach i charakteryzować się wysokim potencjałem przeciwzapalnym. Czerwone, fioletowe, zielone warzywa i owoce, tłuszcze roślinne, świeże i suszone zioła, pełnoziarniste zboża, chude, nieprzetworzone mięso i nabiał oraz ryby powinny być bazą diety ukierunkowanej na zmniejszanie stanu zapalnego i niwelowanie objawów endometriozy.