13 lutego 2025

Jakie są cechy zdrowej relacji? Przepis na udany związek

Psycholog
4 min.
Relacje międzyludzkie – niezależnie od tego, czy dotyczą związków romantycznych, przyjaźni czy więzi rodzinnych – należą do najważniejszych aspektów naszego życia. Człowiek jest gatunkiem społecznym – nasz mózg i ciało wyewoluowały w taki sposób, że bliskie relacje stały się kluczem dla naszego przetrwania i dobrostanu. Badania neurologiczne wskazują, że kontakt społeczny aktywuje obszary mózgu związane z poczuciem bezpieczeństwa i nagrody, co potwierdza, że zdrowe relacje odgrywają bardzo ważną rolę w naszym życiu.
Jakie są cechy zdrowej relacji? Przepis na udany związek

Przykładem może być teoria przywiązania Johna Bowlby’ego, która pokazuje, jak bliskie więzi wpływają na nasze funkcjonowanie emocjonalne od dzieciństwa aż po dorosłość. Większość z nas pragnie miłości, bliskości i bezpieczeństwa, ale skąd właściwie wiadomo, czy nasza relacja jest zdrowa i nie powoduje więcej szkód niż pożytku? Czy klucz tkwi w braku kłótni, romantycznych gestach, czy może w czymś znacznie głębszym?

Zdrowy związek to nie tylko uczucie, ale również świadoma praca nad sobą i relacją. Zdrowa relacja opiera się na głębokim zrozumieniu siebie i drugiej osoby, a kluczową rolę odgrywają tutaj potrzeby oraz temperament partnerów.

 

Spis treści

  1. Potrzeby i temperament – fundament relacji
  2. Wojna o codzienne nawyki
  3. Zdrowe podejście do konfliktów
  4. Równowaga w dawaniu i braniu
  5. Poczucie bezpieczeństwa i wsparcie
  6. Jakie są cechy zdrowej relacji? Podsumowanie

 

Potrzeby i temperament – fundament relacji

Przychodzimy na świat bez doświadczeń w przestrzeni relacji międzyludzkich – ich rozwój dopiero przed nami. Na początku pojawiają się podstawowe potrzeby, których zaspokojenie jest najważniejsze z punktu widzenia naszego przetrwania. W zależności od biologicznie uwarunkowanego temperamentu, każdy z nas wyraża swoje potrzeby w inny sposób. Jednak sama ekspresja potrzeb to tylko część procesu – równie istotne jest to, jak otoczenie na nie odpowiada.

To właśnie w tych interakcjach, gdzie splatają się nasze potrzeby, temperament i reakcje bliskich, zaczynają się formować fundamenty naszej osobowości. Mózg dziecka rejestruje te doświadczenia, zapisując je w postaci wzorców zachowań, które później stają się punktem odniesienia w dorosłym życiu. Sposób, w jaki radzimy sobie z różnicami zdań w codziennym życiu, często wynika z wzorców relacyjnych, które wynieśliśmy z dzieciństwa. I choć miłość może zacząć się od romantycznych gestów, to w długoterminowej perspektywie to właśnie codzienne nawyki bywają testem dla każdej relacji.

 

Wojna o codzienne nawyki

Jesteście w związku i wszystko się układa. Pozwalacie sobie na coraz większą bliskość. Pojawiają się pierwsze zapewnienia o miłości, romantyczne gesty i rozmowy o tym, że nigdy nie było Wam lepiej. Dotychczas z przymrużeniem oka traktowaliście niechciane przez Was zachowania drugiej połówki, jednak mija jakiś czas, magia hormonów słabnie, a niektóre rzeczy zaczynają Was coraz bardziej irytować.

 

Zdrowe podejście do konfliktów

Nie istnieje relacja, w której nie ma sporów. Różnice zdań i sprzeczki są naturalną częścią każdej bliskiej więzi, ale to, jak sobie z nimi radzimy, mówi wiele o jakości naszego związku. W zdrowych relacjach partnerzy nie uciekają przed trudnymi rozmowami, ale też nie atakują się wzajemnie w sposób raniący.

Jeden z najwybitniejszych badaczy relacji, John Gottman, podkreśla, że istnieją cztery kluczowe zachowania, które niszczą związek: krytyka, pogarda, defensywność i wycofywanie się. Zdrowe pary zamiast wzajemnego oskarżania, szukają rozwiązań i starają się zrozumieć perspektywę drugiej strony.

 

Równowaga w dawaniu i braniu

Zdrowa relacja opiera się na wzajemności. W długoterminowych związkach naturalne są okresy nierówności – czasem jedno z partnerów potrzebuje więcej wsparcia, a drugie przejmuje większą odpowiedzialność. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy taka asymetria staje się normą, a nie wyjątkiem. Warto wtedy zadać sobie pytania:
 

  • "Czy czuję się doceniany/a?",
  • "Czy druga strona dostrzega mój wysiłek?",
  • "Czy w tej relacji jest przestrzeń na moje potrzeby, czy też stale się poświęcam?".
     

Jeśli nierównowaga trwa zbyt długo, może prowadzić do frustracji, poczucia wykorzystywania i narastającego dystansu emocjonalnego. Zdrowa relacja to nie tylko gotowość do dawania, ale także umiejętność przyjmowania – z wzajemnością, szacunkiem i świadomością, że równowaga nie oznacza matematycznej precyzji, lecz poczucie, że obie strony wspierają się nawzajem w dłuższej perspektywie.

 

Poczucie bezpieczeństwa i wsparcie

Zdrowa relacja to przestrzeń, w której czujemy się bezpieczni – zarówno emocjonalnie, jak i fizycznie. Partnerzy powinni wspierać się wzajemnie w trudnych chwilach, być dla siebie oparciem i bezpieczną bazą, do której można wrócić bez obaw o osądzenie czy odrzucenie.

Jednym z ważnych elementów, wpływających na poczucie bezpieczeństwa w relacji, jest emocjonalna dostępność partnera. Oznacza to, że możemy liczyć na jego wsparcie nie tylko wtedy, gdy wszystko układa się dobrze, ale również w trudnych momentach. To świadomość, że druga osoba nas wysłucha, zrozumie i okaże empatię.

 

Jakie są cechy zdrowej relacji? Podsumowanie

Zdrowa relacja nie oznacza braku konfliktów, lecz umiejętność ich konstruktywnego rozwiązywania. Opiera się na szacunku, akceptacji, zdrowej komunikacji i poczuciu bezpieczeństwa. To nieustanna praca nad sobą i związkiem, ale także przestrzeń, w której możemy być sobą i rozwijać się razem z drugą osobą. Budowanie relacji wymaga wysiłku, ale daje ogromne poczucie spełnienia i satysfakcji. Zwłaszcza gdy dostrzegasz, jak wasza więź z czasem się rozwija.

Źródła

  1. Mahalingam G. et al, Social connections and risk of incident mild cognitive impairment, dementia, and mortality in thirteen longitudinal cohort studies of aging, Alzheimer’s and Dementia, 2023.
  2. Thomas A., 1977, Temperament and development, Brunner/Mazel.
  3. Lockwood, Perris, 2015, Loose, Graaf, Zarbock, 2017.
  4. Gottman J.M., Krokoff L.J., 1989, Marital interaction and satisfaction: a longitudinal view, Journal of consulting and clinical psychology, 57(1), s: 47.